KhaNang.comKhả Năng
Khi kết quả đá nhau hoặc không rõ

Kết quả trắc nghiệm trái với nghề đã làm nhiều năm: đừng vội nghĩ mình chọn sai

Làm nghề mười năm, kết quả trắc nghiệm lại chỉ hướng ngược hẳn. Cách đọc điều đó mà không phủ nhận quá khứ, tìm phần nghề cũ vẫn khớp và chọn một bước thử nhỏ.

A Vietnamese woman in her mid thirties trying watercolour painting at a community classroom table among a few adult learners, side view, soft daylight from tall windows

Khi kết quả trắc nghiệm chỉ một hướng trái hẳn với nghề mình đã làm mười năm, điều đó không có nghĩa là mười năm qua là sai. Một nghề làm lâu năm hiếm khi trùng hoàn toàn với sở thích; người ta ở lại vì nhiều lý do khác: năng lực đã luyện, giá trị như sự ổn định, hoàn cảnh gia đình, và cả những phần của nghề mình vẫn thích mà bài trắc nghiệm không hỏi tới. Kết quả trái chiều chỉ nói rằng còn một phần của mình chưa được dùng.

Việc làm được ngay: liệt kê những lý do khiến mình ở lại nghề này suốt bấy nhiêu năm, viết thật, kể cả lý do không đẹp như "vì sợ thay đổi". Sau đó đọc lại kết quả. Thường sẽ thấy kết quả chỉ nói về một mảnh, còn danh sách lý do kia nói về cả bức tranh.

Bốn cách hiểu một kết quả trái với nghề đang làm

Nghề đang làm hợp với giá trị, không hợp với sở thích. Rất nhiều người chọn nghề vì ổn định, vì gần nhà, vì nuôi được con, và nghề đó làm tốt phần ấy. Bài sở thích không hỏi về giá trị nên kết quả trông như mình đã đi sai đường. Thật ra mình đi đúng đường theo một tiêu chí khác.

Mình đã thay đổi. Người hai mươi hai tuổi chọn nghề không phải là người ba mươi lăm tuổi hôm nay. Sở thích có thể dịch đi sau những năm làm việc, sau khi có con, sau một biến cố. Kết quả mới phản ánh con người hiện tại, không phủ nhận lựa chọn của con người cũ.

Nghề đang làm có những phần mình thích mà không ai gọi tên. Một kế toán có thể thích phần giải thích số liệu, một thợ điện thích phần chẩn đoán lỗi. Những phần này nằm bên trong nghề nhưng bài trắc nghiệm hỏi về nghề theo nhãn chung, nên chúng không hiện lên.

Mình đang trả lời từ chỗ mệt. Sau nhiều năm làm một việc, những câu hỏi nhắc tới việc đó dễ bị chọn "không thích" chỉ vì quá quen và quá mệt, còn những câu về việc chưa làm bao giờ thì nghe mới mẻ. Kết quả khi đó phóng to nỗi chán và tô hồng điều chưa biết. Cách kiểm: nhớ lại một kỳ nghỉ dài gần nhất, lúc quay lại làm, mình thấy thế nào trong vài ngày đầu. Nếu khi ấy vẫn có phần thấy vui, nghề cũ chưa hẳn đã nhạt như kết quả nói.

Danh sách lý do ở lại: ví dụ điền sẵn

Đây là danh sách của một người làm kế toán chín năm, viết thật trong một buổi tối. Không có lý do nào đúng hay sai, không cộng thành điểm. Mỗi dòng ghi thêm "còn đúng" hoặc "không còn đúng" ở thời điểm hiện tại.

  • Lương đều, đủ trả góp nhà: còn đúng.
  • Gần nhà, đón con được: còn đúng, con lớn hơn thì bớt quan trọng.
  • Được sếp và đồng nghiệp tin cậy: còn đúng.
  • Hồi đó học ngành này vì bố mẹ chọn: không còn là lý do, nhưng giải thích vì sao bắt đầu.
  • Thích phần làm báo cáo cho dễ nhìn: còn đúng, là phần duy nhất thấy hứng.
  • Sợ bắt đầu lại từ đầu: còn đúng, cần thành thật với chính mình.

Danh sách này cho thấy điều mà tờ kết quả không thấy: phần lớn lý do ở lại vẫn còn giá trị, và có một lý do, phần làm báo cáo cho dễ nhìn, chính là cầu nối với hướng mà kết quả chỉ ra. Lý do "sợ bắt đầu lại" cũng nên được ghi, vì nó cho biết bước thử đầu tiên phải đủ nhỏ để nỗi sợ không chặn mất.

Tự viết danh sách của mình theo cách đó. Khi một lý do không còn đúng, nó không còn giữ mình lại; khi phần lớn còn đúng, đổi nghề ngay chưa chắc là bước khôn ngoan, nhưng thử một hướng bên cạnh thì vẫn mở.

Bảng soi nghề đang làm từng phần một

Chia nghề đang làm thành các phần việc, rồi xem phần nào khớp với kết quả, phần nào không. Không có điểm. Dòng đầu là ví dụ của một người làm kế toán chín năm có kết quả nghiêng về nhóm sáng tạo.

Phần việc trong nghề đang làmKết quả nói gì về loại việc nàyĐời thật cho thấy gìĐiều chưa khớpCâu hỏi cần thử
Lập báo cáo quản trị cho ban giám đốcKhông thuộc hướng nổiMình tự làm lại mẫu báo cáo cho dễ nhìn, được dùng lạiMình hứng ở phần trình bày, không ở phần sốNếu được làm nhiều phần trình bày hơn, có đủ không?
Đối chiếu sổ sáchKhông thuộc hướng nổiLàm tốt, không hứngKhớp với kết quảCó giao bớt được không?
Đào tạo nhân viên mớiGần với hướng giúp ngườiBa lần đào tạo, đều thấy vuiKết quả không nhắc nhưng đời thật ủng hộCó muốn làm việc này đều đặn không?
(phần việc của bạn)

Sau khi điền, nhiều người thấy một hai phần việc trong nghề cũ đã khớp với kết quả mới. Đó là những cánh cửa có sẵn. Đi qua chúng ít rủi ro hơn nhiều so với bước hẳn sang một nghề khác.

Tình huống: anh Hải, 44 tuổi, mười tám năm trong nhà máy

Anh Hải lên trưởng ca sau mười hai năm đứng máy. Anh làm một bài sở thích nghề, kết quả nghiêng về nhóm xã hội, chăm sóc người, hầu như không dính gì tới máy móc.

  • Phản ứng đầu tiên: "Vậy mười tám năm qua mình làm sai nghề à?" Anh thấy hụt hẫng và hơi tức.
  • Danh sách lý do ở lại: lương đều để nuôi hai con, gần nhà, được tin cậy, thích không khí cả tổ. Anh viết thêm một dòng: "sợ bắt đầu lại".
  • Bảng soi từng phần: phần anh thấy hứng nhất trong năm qua là kèm công nhân mới và giải quyết mâu thuẫn trong ca. Cả hai đều là việc với người, nằm ngay trong nghề hiện tại.
  • Giả thuyết: "Có thể mình không cần rời nhà máy, mà cần làm nhiều phần việc với người hơn, như đào tạo hay an toàn lao động."
  • Bước thử: anh xin tham gia nhóm huấn luyện an toàn của nhà máy trong một quý, vẫn giữ ca trưởng. Anh ghi lại sau mỗi buổi huấn luyện xem mình còn sức hay đã cạn.

Kết quả trái chiều không bắt anh rời nghề. Nó giúp anh thấy phần nào của nghề cũ đang nuôi mình và phần nào cần được mở rộng.

Kết quả đúng tới đâu, và mình đúng tới đâu

Bài trắc nghiệm có thể đúng khi nói mình thích một loại việc khác. Mình cũng đúng khi đã chọn ở lại nghề này vì những lý do có thật. Cả hai không phủ định nhau. Câu hỏi không phải "ai đúng" mà là "từ hôm nay, mình muốn cân lại những thứ đó thế nào".

Nhiều người gặp kết quả trái chiều rồi rơi vào một trong hai thái cực. Thái cực thứ nhất: gạt phắt kết quả, "bài trên mạng thì biết gì". Thái cực thứ hai: tin hoàn toàn, thấy nghề cũ thành vô nghĩa, bắt đầu chán từng ngày đi làm. Cả hai đều bỏ qua bước quan trọng nhất là đối chiếu với đời thật.

Nếu kết quả trái chiều đi kèm với cảm giác rỗng kéo dài, thì nó đáng để ý. Nếu mình vẫn thấy có nghĩa trong việc đang làm, chỉ hơi tò mò về hướng khác, thì một việc phụ ngoài giờ hoặc một phần việc mới ngay ở chỗ làm có lẽ là đủ. Ở lại và mở rộng việc đang làm là một kết luận hoàn toàn chính đáng.

Những điều không cần làm khi thấy kết quả trái chiều

Không cần viết lại quá khứ. Không cần nghĩ "giá mà hồi đó mình chọn khác". Những năm qua đã cho mình năng lực, mối quan hệ và hiểu biết mà hướng mới nào cũng cần tới. Tiếc nuối về một lựa chọn cũ chỉ lấy đi sức của lần thử mới.

Không cần làm bài khác cho tới khi ra kết quả hợp với nghề hiện tại. Làm vậy là đi tìm sự yên tâm, không phải tìm hiểu mình. Kết quả trái chiều có giá trị đúng vì nó khác. Nếu cứ làm tới khi khớp, mình sẽ có một tờ giấy dễ chịu và mất đi một câu hỏi đáng giá.

Không cần nộp đơn nghỉ việc. Chưa có bằng chứng thì mọi quyết định lớn đều là đặt cược. Bước đầu luôn nên là thử nhỏ, trong hoặc bên cạnh nghề cũ, trong vài tuần đến một quý.

Không cần giấu kết quả. Kể với một đồng nghiệp tin cậy có khi lại mở ra một phần việc mới ngay ở chỗ làm mà mình chưa nghĩ tới. Nhiều người ở chỗ làm sẵn lòng nhường lại phần việc họ không thích cho người muốn làm nó.

Bước nhỏ trong tuần này và khi nào cần người cùng đọc

Trong tuần này, chọn một phần việc trong nghề cũ đã khớp với kết quả mới và làm nhiều hơn nó một chút: nhận hướng dẫn một người, xin trình bày trong buổi họp, góp ý cách làm mới cho tổ. Sau đó ghi ba dòng: làm gì, thấy thế nào, có ai nhận xét gì.

Nếu không tìm ra phần việc nào khớp, đó là thông tin quan trọng. Khi đó, bước thử nên đặt ngoài giờ, ở một việc nhỏ thuộc hướng mới, trong vài tuần. Cách này cho dữ liệu mà không đụng tới nghề chính.

Nếu kết quả trái chiều làm mình bối rối kéo dài, hoặc mình thấy đang dao động giữa hai thái cực, đó là lúc nên ngồi với một người tư vấn nghề nghiệp. Mang theo bảng soi từng phần và danh sách lý do ở lại. Họ sẽ giúp mình đọc cả hai cùng lúc, thay vì chỉ đọc tờ kết quả. Một người đã làm lâu trong nghề mình đang làm cũng là người nên hỏi: họ thường biết những ngả rẽ bên trong nghề mà người ngoài không thấy, như chuyển sang đào tạo, kiểm soát chất lượng hay phụ trách quy trình.

Câu hỏi thường gặp

Kết quả trắc nghiệm trái với nghề đang làm có nghĩa là mình chọn sai nghề không?

Không. Nghề làm lâu năm thường được chọn vì nhiều lý do ngoài sở thích như sự ổn định, năng lực đã luyện và hoàn cảnh gia đình. Kết quả trái chiều chỉ cho thấy còn một phần của mình chưa được dùng nhiều.

Vì sao làm nghề lâu năm mà kết quả lại không khớp?

Có thể do sở thích của mình đã thay đổi theo thời gian, do mình ở lại nghề vì giá trị chứ không vì sở thích, hoặc do những phần mình thích trong nghề không được bài trắc nghiệm hỏi tới vì bài chỉ hỏi theo nhãn chung.

Có nên bỏ nghề cũ để theo kết quả mới không?

Chưa nên quyết định lớn khi chưa có bằng chứng. Hãy soi nghề cũ từng phần để tìm chỗ đã khớp với kết quả, thử làm nhiều hơn ở phần đó, hoặc thử một việc nhỏ ngoài giờ thuộc hướng mới trong vài tuần.

Có nên làm lại bài khác để xem kết quả có đổi không?

Làm lại để tìm kết quả dễ chịu hơn thường không giúp hiểu mình thêm. Kết quả trái chiều có giá trị đúng vì nó khác với điều mình quen nghĩ. Đối chiếu với các phần việc thật trong nghề sẽ cho nhiều thông tin hơn.

Làm sao biết nên ở lại nghề cũ hay thử hướng mới?

Nếu mình vẫn thấy có nghĩa trong việc đang làm và có những phần việc khớp với kết quả mới, mở rộng các phần đó là lựa chọn hợp lý. Nếu cảm giác rỗng kéo dài và không phần nào khớp, thử hướng mới ở quy mô nhỏ là hợp lý hơn.

Những năm làm nghề cũ có còn giá trị nếu đổi hướng không?

Có. Năng lực, mối quan hệ và hiểu biết từ nghề cũ thường mang sang được hướng mới, nhất là các kỹ năng làm việc với người, tổ chức công việc và giải quyết vấn đề. Đó thường là lợi thế lớn khi bắt đầu thử.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138