KhaNang.comKhả Năng
Khi kết quả đá nhau hoặc không rõ

Hai bài trắc nghiệm nghề nghiệp ra hai hướng khác nhau: tin bên nào

Làm hai bài trắc nghiệm nghề nghiệp, mỗi bài chỉ một hướng. Cách xem hai bài đo gì, chỗ nào thật sự khác nhau và cách kiểm bằng việc mình đã làm.

A Vietnamese man in his forties comparing two clusters of blank sticky notes on a wall in a bright co-working space, side view, afternoon daylight

Khi hai bài trắc nghiệm nghề nghiệp ra hai hướng khác nhau, đừng vội chọn bên nào thắng. Việc đầu tiên là xem mỗi bài thật ra đo cái gì: hai bài cùng mang chữ "nghề nghiệp" có thể một bài hỏi sở thích, một bài hỏi phong cách làm việc, và khi đó chúng không đá nhau mà đang trả lời hai câu hỏi khác nhau. Nếu cả hai cùng đo một thứ mà vẫn khác, thì chỗ khác nhau thường nhỏ hơn mình tưởng và nằm ở vài câu trả lời lưng chừng.

Làm được ngay: lấy giấy, ghi tên hai hướng, dưới mỗi hướng ghi ba việc mình đã làm thật trong năm năm qua có dính tới hướng đó. Hướng nào ghi được nhiều việc thật hơn thì có bằng chứng dày hơn. Hướng nào chỉ có "mình nghĩ là mình sẽ thích" thì đó là phần cần thử. Kết quả trắc nghiệm, cả hai bài, đều chỉ là giả thuyết.

Bước một: xem hai bài đo cùng thứ hay khác thứ

Phần lớn sự "đá nhau" biến mất ở bước này. Đọc lại câu hỏi của từng bài, không đọc tên bài, rồi xếp vào bảng dưới.

Bài hỏi kiểu gìThật ra đang đoVí dụ câu hỏiKết quả nên đọc như
Bạn thích hay không thích làm việc nàySở thíchSửa một chiếc máy hỏngLoại việc mình muốn lại gần
Bạn làm việc này tốt tới đâuNăng lực tự khaiLập kế hoạch cho một nhóm mười ngườiChỗ mình đã luyện tay, theo cảm nhận của mình
Điều gì quan trọng với bạn ở công việcGiá trịĐược tự quyết cách làmĐiều kiện để mình làm lâu mà không kiệt sức
Bạn thường làm việc theo cách nàoPhong cách làm việcLàm một mình hay cùng nhómMôi trường giúp mình làm tốt
Câu đố có đáp án đúng sai, có giới hạn thời gianNăng lực nhận thứcTìm số tiếp theo trong dãyTốc độ xử lý một kiểu bài trong một buổi

Nếu một bài nằm ở dòng sở thích và bài kia ở dòng phong cách hay giá trị, thì hai kết quả không cạnh tranh nhau. Chúng là hai mảnh của một bức tranh. Ví dụ bài sở thích nghiêng về giúp người, bài phong cách nghiêng về làm việc độc lập: ghép lại là "giúp người theo cách tự chủ", một câu hữu ích hơn nhiều so với từng kết quả riêng.

Bước hai: nếu cùng đo một thứ, tìm chỗ khác nhau thật

Hai bài sở thích ra hai nhóm đứng đầu khác nhau thường không phải là hai bức tranh trái ngược. Hãy nhìn cả danh sách, không nhìn mỗi dòng đầu. Rất hay gặp trường hợp bài thứ nhất xếp nhóm A đứng đầu, nhóm B đứng thứ hai, còn bài thứ hai thì ngược lại. Khi đó hai bài đồng ý với nhau rằng A và B đều nổi; chúng chỉ không đồng ý về thứ tự, và thứ tự giữa hai nhóm sát nhau thì rất dễ đảo.

Chỗ khác nhau thật là khi một hướng đứng đầu ở bài này nhưng gần cuối ở bài kia. Gặp trường hợp này, đọc lại những câu hỏi thuộc hướng đó ở cả hai bài. Thường sẽ thấy hai bài hỏi về hướng ấy bằng những việc rất khác nhau: một bài hỏi "bạn có thích vẽ không", bài kia hỏi "bạn có thích thiết kế cách làm việc cho nhóm không". Cả hai đều xếp vào "sáng tạo", nhưng với người đi làm thì đó là hai việc khác hẳn.

Câu hỏi để tự hỏi ở bước này: trong những câu khiến hướng ấy lên cao, mình trả lời theo việc đã làm hay theo việc mình tưởng tượng? Câu trả lời theo việc đã làm nặng ký hơn.

Bước ba: kiểm cả hai hướng bằng lịch sử công việc

Đây là bước mà bài trắc nghiệm không làm thay được, vì nó không biết mình đã làm gì. Làm trong khoảng một buổi tối:

  1. Ghi tên hai hướng thành hai cột. Dưới mỗi cột, ghi những việc cụ thể đã làm trong năm năm qua có dính tới hướng đó, kể cả việc ngoài công việc chính như làm cho hội phụ huynh, giúp người nhà kinh doanh.
  2. Với mỗi việc, ghi một chữ: "hứng" nếu làm xong vẫn còn sức và muốn làm nữa, "hút" nếu làm xong thấy cạn, "thường" nếu không rõ.
  3. Với mỗi việc, ghi ai đã thấy kết quả và nói gì. Nếu không ai thấy, ghi "chưa ai".
  4. Nhìn lại hai cột. Không cộng, không đếm thành điểm. Chỉ tự hỏi: cột nào có nhiều việc "hứng" mà có người xác nhận? Cột nào toàn là ý tưởng chưa làm?
  5. Viết một câu giả thuyết cho mỗi hướng, dạng "nếu mình làm nhiều việc kiểu X hơn, mình sẽ thấy Y". Câu nào kiểm được rẻ hơn thì kiểm trước.

Bước này thường cho thấy một điều bất ngờ: một trong hai hướng đã có mặt trong đời làm việc của mình từ lâu, chỉ là chưa được gọi tên. Hướng kia thì thuần là mong muốn. Cả hai đều đáng giữ, nhưng cần cách thử khác nhau.

Tình huống: anh Quân, 41 tuổi, trưởng ca nhà máy

Anh Quân muốn tìm hướng mới vì thấy việc điều hành ca kíp ngày càng nặng. Anh làm hai bài trên mạng trong cùng một tuần.

  • Kết quả: bài thứ nhất nghiêng về nhóm việc kỹ thuật, máy móc. Bài thứ hai nghiêng về nhóm việc xã hội, giúp đỡ và dạy người. Anh thấy hai kết quả chẳng liên quan gì nhau.
  • Bước một: đọc lại câu hỏi, anh nhận ra cả hai đều là bài sở thích, nhưng bài thứ hai có nhiều câu về "giải thích cho người khác hiểu".
  • Bước ba: cột kỹ thuật có sáu việc thật, phần lớn là "thường". Cột dạy người có bốn việc: kèm công nhân mới, soạn lại quy trình cho ca đêm, nói chuyện an toàn đầu ca, giúp con học toán. Ba việc là "hứng", hai việc có tổ trưởng khác xác nhận.
  • Giả thuyết: "Có thể mình thích phần dạy người về máy, chứ không phải bản thân máy." Hai kết quả không đá nhau mà gặp nhau ở chỗ đào tạo kỹ thuật.
  • Bước thử: anh xin phụ trách buổi kèm công nhân mới trong một tháng và ghi lại sau mỗi buổi. Anh không nộp đơn chuyển việc trước khi xong một tháng ấy.

Câu chuyện chưa kết thúc ở đó. Có thể sau một tháng anh thấy đào tạo đúng là phần mình muốn làm nhiều hơn, cũng có thể anh thấy nó mệt theo kiểu khác. Dù thế nào, anh đã có bằng chứng thay cho hai nhãn đá nhau.

Bốn cách làm hay sai khi hai bài khác nhau

Làm bài thứ ba để "phân xử". Bài thứ ba chỉ cho thêm một nhãn. Nếu nó giống bài A, mình sẽ tin A; nếu giống B, tin B. Đó là bỏ phiếu chứ không phải kiểm chứng. Bằng chứng nằm ở việc đã làm và việc sắp thử.

Chọn bài nào "uy tín" hơn rồi bỏ bài kia. Một bài kỹ hơn không có nghĩa bài kia vô giá trị. Bài sơ sài vẫn có thể bắt được một điều đúng về mình mà bài kỹ hỏi lướt qua. Giữ cả hai, đối chiếu bằng đời thật.

Đọc tên nghề gợi ý thay vì đọc nhóm việc. Hai bài có thể gợi ý hai danh sách nghề không trùng tên nào, nhưng nếu nhìn kỹ loại việc trong mỗi nghề thì giống nhau tới quá nửa. Nghề là cái tên, việc mới là thứ mình làm mỗi ngày.

Làm lại cùng một bài cho tới khi ra kết quả mình muốn. Làm lại vài lần, mình nhớ câu hỏi và biết câu nào đẩy kết quả về hướng nào. Kết quả cuối khi đó phản ánh điều mình mong hơn là điều mình thật sự hay làm. Nếu cần làm lại, cách nhau vài tháng và đừng xem bản cũ trước khi làm.

Ghép hai kết quả thành một câu dùng được

Sau ba bước, thử viết lại hai kết quả thành một câu chung. Bảng dưới giúp làm việc đó; dòng đầu là ví dụ đã điền. Không có ô điểm, chỉ có chữ.

Bài A nóiBài B nóiĐời thật ủng hộ điều gìĐiều chưa khớpCâu ghép để đem đi thử
Thích việc kỹ thuật, máy mócThích giúp đỡ, giải thích cho ngườiBa lần kèm người mới về máy, đều thấy vuiChưa từng dạy ai ngoài chỗ làmMình muốn dạy người dùng máy, thử bằng một tháng kèm công nhân mới
Thích sắp xếp, làm theo quy trìnhThích làm độc lậpTự soạn quy trình cho tổ, không cần ai giaoChưa biết mình có thích làm một mình cả ngàyMình muốn tự thiết kế cách làm, thử bằng một dự án nhỏ tự quản
(của bạn)

Câu ghép tốt thường có hai vế: một vế nói loại việc, một vế nói cách thử. Nếu câu ghép nghe như tên một nghề, viết lại cho nó thành một việc làm được trong tháng tới.

Khi nào nên dừng so và chuyển sang thử

Đối chiếu hai kết quả nên dừng ở chỗ mình viết được một hoặc hai câu giả thuyết rõ ràng. Quá chỗ đó, càng so càng rối, vì mình bắt đầu chọn những câu hỏi hợp ý để bênh một kết quả.

Một dấu hiệu dễ nhận: nếu đã ngồi so hai kết quả quá hai buổi mà chưa làm thêm việc gì ngoài đời, thì đã tới lúc chuyển sang thử. Thử ở đây rất nhỏ: một buổi nói chuyện với người đang làm việc ấy, một phần việc xin thêm ở chỗ làm, một việc ngoài giờ trong vài tuần.

Không phải lúc nào cũng cần một hướng mới. Có khi so xong mới thấy hướng đang làm vẫn chứa phần mình thích, chỉ là đang bị việc vặt che mất. Khi đó, chỉnh lại việc đang làm, bớt phần hút sức và xin thêm phần làm mình hứng, là một lựa chọn đàng hoàng.

Nếu muốn có người cùng đọc, hãy mang cả hai bản kết quả và bảng lịch sử công việc tới một người tư vấn nghề nghiệp. Mang theo bảng việc đã làm quan trọng hơn mang theo kết quả, vì đó là phần không bài nào có.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao hai bài trắc nghiệm nghề nghiệp lại cho hai kết quả khác nhau?

Lý do thường gặp nhất là hai bài đo hai thứ khác nhau dù cùng gọi là trắc nghiệm nghề nghiệp. Ngoài ra, cách đặt câu hỏi, số câu cho mỗi hướng và tâm trạng hôm làm bài cũng làm thứ tự các hướng sát nhau dễ đảo.

Có nên làm bài thứ ba để biết bài nào đúng không?

Thường là không cần. Bài thứ ba chỉ thêm một nhãn để bỏ phiếu. Thay vào đó, hãy kiểm từng hướng bằng những việc đã làm thật trong vài năm qua và xem hướng nào có bằng chứng, hướng nào chỉ là mong muốn.

Bài trắc nghiệm trả phí có đáng tin hơn bài miễn phí không?

Không thể đoán chỉ qua giá. Điều đáng xem là bài đó hỏi về cái gì, câu hỏi có cụ thể không, kết quả có giải thích cách đọc và giới hạn không. Dù bài nào, kết quả vẫn cần được đối chiếu với kinh nghiệm thật.

Hai kết quả khác nhau có nghĩa là mình không biết mình muốn gì không?

Không. Người đã đi làm thường có nhiều hướng cùng có lý, nên các bài dễ cho kết quả sát nhau. Đó là dấu hiệu mình có nhiều chỗ để thử, không phải dấu hiệu mình mơ hồ về bản thân.

Làm sao kiểm một hướng mà không phải nghỉ việc?

Hãy trò chuyện với người đang làm việc ấy, xin nhận một phần việc gần với hướng đó ở chỗ đang làm, hoặc làm một việc nhỏ ngoài giờ trong vài tuần. Ghi lại cảm giác và kết quả sau mỗi lần để có bằng chứng.

Nếu sau khi kiểm mà cả hai hướng đều có bằng chứng thì chọn thế nào?

Không bắt buộc phải bỏ một hướng. Hãy tìm loại việc nằm ở chỗ hai hướng gặp nhau, hoặc thử hướng nào rẻ hơn trước. Giá trị và hoàn cảnh hiện tại của mình thường giúp quyết định thứ tự thử.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138