KhaNang.comKhả Năng
Khi kết quả đá nhau hoặc không rõ

Nhiều hướng cùng nổi trong kết quả tự đánh giá: ghép lại thay vì cắt bỏ

Kết quả tự đánh giá cho thấy ba bốn hướng cùng mạnh. Cách người đi làm tìm sợi chung giữa các hướng, ghép thành một hướng đủ dùng và thử từng phần mà không phải bỏ hết.

A Vietnamese man in his late thirties repairing a bicycle wheel in a small garage repair bay, a laptop with a blank screen on a stool nearby, afternoon light, side view

Khi kết quả tự đánh giá cho thấy ba bốn hướng cùng mạnh, không nhất thiết phải cắt bớt cho còn một. Với người đã đi làm, nhiều hướng cùng nổi thường có một sợi chung nằm bên dưới, một kiểu việc hay một cách làm việc lặp lại ở mọi hướng. Tìm ra sợi đó thì các hướng không còn tranh nhau mà thành những cách khác nhau để dùng cùng một khả năng.

Việc làm được ngay: với mỗi hướng, viết một câu "mình thích hướng này vì được…". Đặt các câu cạnh nhau và gạch chân chữ nào xuất hiện ở hai câu trở lên. Chữ lặp lại đó là ứng viên cho sợi chung, và từ đó có thể tìm những việc ghép được nhiều hướng một lúc.

Nhiều hướng không phải là thiếu tập trung

Người có nhiều hướng hay bị nói là "cả thèm chóng chán" hoặc "chưa biết mình muốn gì". Ở người đi làm lâu năm, điều đó thường không đúng. Họ có nhiều hướng vì đã đi qua nhiều việc và làm được ở mỗi chỗ. Một người từng bán hàng, rồi làm hành chính, rồi phụ trách đào tạo nội bộ thì đương nhiên kết quả sẽ sáng ở nhiều chỗ.

Vấn đề thật không phải là có nhiều hướng mà là cách đọc. Nếu đọc mỗi hướng như một nghề riêng, mình sẽ thấy phải chọn một và mất các cái còn lại. Nếu đọc mỗi hướng như một mảnh của cùng một con người, mình sẽ hỏi: loại việc nào cho phép dùng nhiều mảnh nhất cùng lúc?

Cũng có trường hợp nhiều hướng là dấu hiệu bài trắc nghiệm hỏi quá rộng hoặc mình trả lời theo mong muốn. Cách phân biệt: hướng nào có việc đã làm thật đi kèm, hướng nào chỉ là "mình nghĩ mình sẽ thích". Hướng có bằng chứng giữ lại để ghép, hướng chưa có bằng chứng để sang danh sách thử.

Bảng tìm sợi chung giữa các hướng

Mỗi dòng là một hướng nổi trong kết quả. Cột quan trọng nhất là "vì sao thích", viết bằng động từ. Không chấm điểm. Dòng đầu là ví dụ của một người từng làm bán hàng, hành chính và đào tạo nội bộ.

Hướng nổi trong kết quảViệc đã làm thật thuộc hướng nàyVì sao thích (động từ)Ai đã thấy mình làmChữ lặp lại với hướng khác
Bán hàng, thuyết phụcBa năm bán vật tư cho công trìnhTìm ra người ta cần gì, giải thích cho họ hiểuKhách cũ, quản lý cũgiải thích
Tổ chức, sắp xếpLàm hành chính, lo hội nghị khách hàngDựng khung cho mọi người chạy đúng việcTrưởng phòng, đồng nghiệpdựng khung
Dạy, hướng dẫnPhụ trách đào tạo nhân viên mới hai nămGiải thích cho người mới, dựng khung bàiHọc viên, bộ phận nhân sựgiải thích, dựng khung
Sửa chữa, làm tayTự sửa xe đạp, xe máy cho cả nhàTìm ra chỗ hỏng, làm cho chạy lạiNgười nhà(chưa thấy)
(hướng của bạn)

Trong ví dụ, "giải thích" và "dựng khung" lặp ở ba hướng. Sợi chung khả dĩ: dựng cách làm rõ ràng rồi giải thích cho người khác dùng. Hướng sửa chữa không có chữ lặp, nó có thể là thú vui riêng, hoặc một mảnh bổ sung, chứ không cần ép vào. Không phải mảnh nào cũng phải ghép.

Ba cách ghép nhiều hướng thành một hướng đủ dùng

Ghép theo sợi chung. Tìm loại việc mà sợi chung là phần chính, chứ không phải phần phụ thỉnh thoảng mới dùng. Với ví dụ trên, đó là những việc kiểu xây quy trình rồi hướng dẫn người khác: điều phối đào tạo, hướng dẫn khách dùng sản phẩm phức tạp, phụ trách nhập môn cho nhân viên mới. Đây là các hướng đáng thử, không phải lời phán.

Ghép theo tỉ lệ. Giữ một hướng làm việc chính, đưa hướng thứ hai vào như một phần của việc chính, để hướng thứ ba làm ngoài giờ. Cách này hợp với người cần thu nhập ổn định mà không muốn đánh mất các phần khác của mình. Tỉ lệ có thể đổi dần theo năm, khi một hướng phụ cho thấy nó đáng được nhiều chỗ hơn.

Ghép theo chặng. Xếp các hướng theo thứ tự thử trong một hai năm: hướng nào có bằng chứng nhiều và rủi ro thấp thử trước, hướng nào cần học nhiều để sau. Không bỏ hướng nào, chỉ không làm tất cả cùng lúc. Cách này hợp với người đang có con nhỏ hoặc đang chăm người thân, khi thời gian dành cho việc thử rất hẹp.

Kiểm sợi chung bằng mắt người khác

Sợi chung tự tìm ra có thể chỉ là câu mình muốn tin về mình. Trước khi đem đi thử, nhờ ba người từng làm cùng mình ở những chặng khác nhau trả lời ngắn:

  • "Khi làm việc cùng mình, lúc nào bạn thấy mình làm tốt nhất?"
  • "Bạn hay nhờ mình việc gì, kể cả ngoài phần việc được giao?"
  • "Nếu giới thiệu mình cho một người cần giúp, bạn sẽ nói mình giỏi chuyện gì?"

Đặt câu trả lời của ba người cạnh nhau, không cần họ dùng chữ giống mình. Nếu họ tả cùng một kiểu việc mà mình gọi là sợi chung, giả thuyết đã có thêm bằng chứng từ bên ngoài. Nếu họ tả một thứ khác hẳn, đừng vội gạt đi: có thể sợi chung thật của mình nằm ở chỗ mình quá quen nên không thấy. Ghi cả hai vào bảng, rồi thử cả hai bằng những việc nhỏ.

Cách hỏi cũng cần nhẹ nhàng: nói rõ mình đang tự tìm hiểu, không phải xin đánh giá công việc, và cảm ơn dù câu trả lời ngắn. Người được hỏi thường vui khi được nhờ nói về điểm tốt của người khác.

Tình huống: chú Sơn, 53 tuổi, lái xe hai mươi năm

Chú Sơn lái xe đưa đón cho một công ty, muốn tìm việc ít ngồi lâu hơn. Chú làm bảng tự đánh giá cùng con gái và thấy bốn hướng: sửa chữa máy, chăm sóc người, sắp xếp lịch trình, kể chuyện.

  • Câu hỏi: "Bốn hướng thì biết chọn hướng nào ở tuổi này?"
  • Bảng tìm sợi chung: sửa chữa vì tự lo xe suốt hai mươi năm; chăm sóc người vì hay đưa đón người già và được tin cậy; sắp xếp lịch trình vì tự lên lộ trình cho cả đội xe; kể chuyện vì khách hay bảo đi xe chú không thấy xa.
  • Chữ lặp lại: "làm người khác yên tâm" xuất hiện ở ba hướng: xe chạy an toàn, người già được để ý, lịch trình không trễ.
  • Giả thuyết: "Mình mạnh ở việc làm cho người khác yên tâm khi di chuyển. Một hướng đáng thử là điều phối lịch xe cho đội, hoặc hướng dẫn tài xế mới, ít ngồi sau vô lăng hơn."
  • Bước thử: chú đề xuất với quản lý được kèm hai tài xế mới trong tháng tới và phụ việc lên lịch xe hai buổi mỗi tuần, vẫn giữ việc lái chính.

Hướng kể chuyện không ghép vào được lúc này, và chú để nó lại ở chỗ của niềm vui trên những chuyến xe. Không phải hướng nào cũng cần một lối ra trong công việc.

Những bẫy hay gặp ở người nhiều hướng

Bẫy thứ nhất là thử tất cả cùng lúc. Bốn hướng, mỗi hướng một khoá học, một dự án nhỏ, một nhóm trao đổi, sau hai tháng mệt mà không hướng nào có đủ dữ liệu để đọc. Thử một hai hướng mỗi lúc, mỗi lần đủ lâu để vấp được phần khó. Hướng chưa tới lượt thì ghi vào một trang riêng kèm lý do vì sao để sau, để khi quay lại không phải bắt đầu từ đầu, và cũng để khỏi thấy mình đã bỏ rơi nó.

Bẫy thứ hai là đi tìm một nghề có tên gọi bao trọn mọi hướng. Hiếm có nghề như vậy. Thường thì hướng ghép là một vị trí, một cách tổ chức công việc hay một tổ hợp việc chính và việc phụ, không phải một cái tên trên danh sách nghề.

Bẫy thứ ba là coi hướng không ghép được là thất bại. Một hướng có thể là thú vui, là việc giúp người thân, là việc mình làm khi về hưu. Nó vẫn là một phần của mình mà không cần trả lương.

Bẫy thứ tư là để người khác chọn hộ. Người nhiều hướng hay được khuyên "làm cái ổn định nhất đi". Lời khuyên có thể đúng, nhưng nên nghe sau khi mình đã tự tìm sợi chung, để biết mình đang chọn gì và gác lại gì.

Bước nhỏ trong tuần này

Chọn một việc nhỏ chứa sợi chung, làm được trong công việc hiện tại hoặc ngoài giờ, không cần xin ai cho phép quá nhiều. Với người có sợi chung là "dựng khung rồi giải thích", có thể là viết lại hướng dẫn cho một quy trình rối ở chỗ làm rồi nhờ một đồng nghiệp làm theo. Với người có sợi chung là "làm người khác yên tâm", có thể là nhận trực một ngày giải đáp thắc mắc cho khách.

Làm xong, ghi ba dòng: có thấy dùng được nhiều phần của mình cùng lúc không, có thấy hứng không, ai đã thấy kết quả. Đây là bằng chứng đầu tiên cho hướng ghép.

Những việc chưa cần làm trong tuần này: chưa cần tìm tên nghề cho hướng ghép, chưa cần học thêm gì, chưa cần nói với cả nhà là mình sắp đổi hướng. Tuần này chỉ để xem sợi chung có đứng vững khi gặp việc thật hay không. Nhiều người đi quá nhanh từ một câu giả thuyết sang một kế hoạch lớn, rồi khi kế hoạch vấp, họ nghi ngờ luôn cả sợi chung vốn đúng. Đi chậm ở bước này giúp giữ được những gì đã tìm ra.

Nếu sau hai ba lần thử vẫn không thấy sợi chung nào giữ được, đó là lúc nên ngồi với một người tư vấn nghề nghiệp hoặc một người có đời làm việc nhiều chặng như mình. Họ thường nhìn ra sợi chung nhanh hơn vì đứng ngoài, và không bị những cái tên nghề quen thuộc che mắt như người trong cuộc.

Câu hỏi thường gặp

Có nhiều hướng cùng mạnh có phải là thiếu tập trung không?

Thường không phải. Người đã đi làm qua nhiều việc sẽ có kết quả sáng ở nhiều chỗ vì đã làm được ở mỗi chỗ. Vấn đề là cách đọc: xem các hướng như mảnh của cùng một người thay vì những nghề phải loại trừ nhau.

Làm sao tìm sợi chung giữa nhiều hướng?

Với mỗi hướng, viết một câu vì sao mình thích bằng động từ, đặt các câu cạnh nhau và tìm chữ lặp lại. Chữ lặp ở hai ba hướng thường là kiểu việc hay cách làm việc mà mình mang theo ở mọi nơi.

Có bắt buộc phải bỏ bớt hướng không?

Không bắt buộc. Có thể ghép theo sợi chung, ghép theo tỉ lệ giữa việc chính và việc phụ, hoặc xếp các hướng theo chặng để thử lần lượt. Hướng không ghép được vẫn có thể giữ làm thú vui.

Có nghề nào phù hợp cho người nhiều hướng không?

Không có một nghề chung cho mọi người nhiều hướng. Hướng ghép thường là một vị trí hoặc một tổ hợp công việc dùng được sợi chung của mình. Mỗi hướng tìm ra nên được coi là giả thuyết và kiểm bằng việc làm thật.

Thử bao nhiêu hướng cùng lúc thì vừa?

Một hoặc hai hướng mỗi lúc là vừa với người đang đi làm. Thử nhiều hơn dễ khiến lần thử nào cũng nông, không đủ lâu để gặp phần khó, nên dữ liệu thu về khó đọc.

Người nhiều hướng có nên nghe lời khuyên chọn việc ổn định nhất không?

Có thể nghe, nhưng nên nghe sau khi đã tự tìm sợi chung và biết mình cần gì. Khi đó mình chọn sự ổn định một cách có ý thức, biết rõ phần nào của mình đang gác lại và có thể nuôi chúng ở đâu.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138