KhaNang.comKhả Năng
Hiểu lại mình ở tuổi 30, 40, 50

Ngoài 35 tuổi thấy công việc chật: chán việc, chán chỗ hay chán nghề

Cảm giác công việc chật ở tuổi ngoài 35 có ba lớp: chán phần việc, chán chỗ làm hay chán cả nghề. Bảng tách lớp kèm ví dụ để biết nên chỉnh gì trước.

A Vietnamese woman in her late thirties pausing at a quiet office desk near a window, looking at blank sticky notes on a wall, side view, afternoon daylight

Cảm giác công việc chật ở tuổi ngoài ba mươi lăm thường đến từ một trong ba lớp, hoặc chồng lên nhau: chán phần việc đang được giao, chán chỗ làm và con người ở đó, hay chán chính cái nghề. Mỗi lớp cần một cách xử lý khác hẳn. Việc làm được ngay là viết ra năm điều đang làm bạn mệt nhất, rồi xếp mỗi điều vào đúng một lớp.

Nhiều người bỏ qua bước tách lớp này, nhảy thẳng sang ý nghĩ đổi nghề, rồi sang nghề mới vẫn gặp lại đúng cảm giác cũ vì cái làm họ mệt là chỗ làm chứ không phải nghề. Ngược lại cũng có người cứ đổi công ty mãi trong khi điều thật sự cạn là sự hứng thú với loại việc mình làm. Tách lớp cho đúng tiết kiệm được vài năm.

Ba lớp của cảm giác chật

Chán phần việc. Bạn vẫn thấy nghề có ý nghĩa, đồng nghiệp ổn, nhưng phần việc mỗi ngày lặp lại, không còn gì để học. Dấu hiệu: bạn hứng khi được giao việc lạ trong cùng nghề, và thấy tò mò khi nghe đồng nghiệp ở bộ phận khác kể việc họ làm.

Chán chỗ làm. Phần việc vẫn ổn, nhưng cách quản lý, văn hoá, giờ giấc hay một vài con người làm bạn kiệt. Dấu hiệu: khi kể về việc mình làm cho người ngoài, bạn vẫn kể có hứng; chỉ khi nghĩ tới sáng thứ Hai ở văn phòng thì nặng người.

Chán nghề. Dù đổi phần việc hay đổi chỗ, bạn vẫn không muốn làm loại việc này nữa. Dấu hiệu: bạn né cả những tin tức, buổi gặp, sách vở liên quan tới nghề, và khi tưởng tượng làm đúng nghề này ở một công ty tốt hơn, bạn vẫn không thấy khá hơn.

Lớp thứ tư hay bị quên: chán vì cạn sức. Đôi khi không lớp nào trong ba lớp trên là thủ phạm, mà là bạn đang thiếu ngủ, con nhỏ ốm liên miên, cha mẹ yếu đi. Sức cạn làm mọi thứ đều có vẻ chật. Trước khi kết luận về nghề, hỏi thật: hai tháng qua mình ngủ đủ được bao nhiêu đêm.

Bảng tách lớp, kèm ví dụ điền sẵn

Viết năm điều làm bạn mệt nhất trong một tháng qua. Mỗi điều điền một dòng. Không có đáp án đúng sai, không cộng, chỉ để nhìn cho rõ.

Điều làm mình mệtThuộc lớp nàoBằng chứng cho thấy đúng lớp đóNếu đổi lớp này thì còn mệt khôngGhi chú của bạn
Tuần nào cũng làm lại một mẫu báo giá y hệtPhần việcHứng hẳn lên hồi được giao làm hồ sơ dự thầu lớnCó lẽ đỡ nhiềuHỏi xem có ai muốn đổi phần việc
Sếp sửa từng chữ trong mọi thư gửi kháchChỗ làmSếp cũ không làm vậy, hồi đó không thấy ngộtĐỡ nhiềuChưa nói thẳng với sếp lần nào
Nghĩ tới việc gặp khách là ngạiChưa rõ, có thể là nghềNgại từ khoảng một năm nay, kể cả khách dễ tínhKhông chắcTheo dõi thêm một tháng
Tối về không còn sức nói chuyện với conCó thể là cạn sứcBa tháng nay con hay ốm, ngủ không đủChưa biếtXem lại sau khi con khoẻ

Bảng trên là của anh Phong, ba mươi sáu tuổi, mười năm làm kinh doanh vật liệu xây dựng. Nhìn vào cột lớp, anh thấy một điều thuộc phần việc, một điều thuộc chỗ làm, một điều là sức cạn vì việc nhà, chỉ một điều có thể là nghề. Trước đó anh đã định nộp đơn nghỉ để đi học một nghề hoàn toàn khác.

Vì sao quãng ngoài 35 hay sinh ra cảm giác này

Không có gì bất thường khi cảm giác chật xuất hiện quanh tuổi này. Sau mười năm, phần lớn người đi làm đã qua giai đoạn học nghề, mỗi ngày không còn nhiều điều mới. Cùng lúc đó trách nhiệm gia đình đang ở mức nặng nhất, nên sức dành cho công việc bị chia nhỏ. Hai điều này cộng lại dễ tạo cảm giác mình bị mắc kẹt.

Thêm vào đó, ở tuổi này người ta bắt đầu nhìn ra được khoảng cách giữa điều mình hình dung hồi trẻ và điều đang diễn ra. Khoảng cách đó không có nghĩa là mình đã chọn sai. Nó chỉ cho biết đã tới lúc tự đánh giá lại, một việc người ta nên làm định kỳ, chứ không phải dấu hiệu khủng hoảng.

Điều nên tránh là đọc cảm giác này như một mệnh lệnh phải đổi ngay. Cảm giác là tín hiệu thật, nhưng nó không tự nói nó đến từ đâu. Bảng tách lớp ở trên là để nghe tín hiệu cho rõ.

Cũng nên nhớ rằng ở tuổi này bạn có nhiều lựa chọn hơn mình tưởng. Mười năm đi làm cho bạn uy tín ở chỗ làm, đủ để xin một phần việc mới mà người mới vào không xin được. Bạn biết rõ mình làm tốt điều gì, đủ để đặt một phép thử có đầu có đuôi. Những lựa chọn đó nằm ngay trong tay, chỉ là khi đang mệt thì khó nhìn thấy.

Tám câu hỏi để nghe đúng tín hiệu

Trả lời từng câu bằng một hai dòng, không cần đúng sai. Câu nào trả lời mãi không ra thì đánh dấu, đó thường là chỗ cần để ý nhất:

  • Lần gần nhất mình thấy hứng ở chỗ làm là khi nào, đang làm việc gì, với ai?
  • Nếu ngày mai được bỏ một phần việc, mình bỏ phần nào trước? Nếu được giữ một phần, mình giữ phần nào?
  • Khi bạn bè hỏi “dạo này làm gì”, mình kể bằng giọng thế nào: hào hứng, bình thường hay ngại kể?
  • Mình còn đọc, còn xem, còn tò mò về những chuyện mới trong nghề không, hay đã lướt qua từ lâu?
  • Nếu đồng nghiệp thân nhất chuyển đi, mình có còn muốn ở lại chỗ này không?
  • Có người nào làm cùng nghề mà mình thấy ghen tị một chút với công việc của họ không? Họ đang làm phần việc gì?
  • Ba tháng qua, mình ngủ đủ và có thời gian riêng được bao nhiêu tuần?
  • Nếu vẫn thu nhập như hiện nay, mình có muốn làm loại việc này thêm năm năm nữa không? Vì sao?

Đọc lại các câu trả lời, gạch chân những chữ lặp lại. Nếu chữ lặp lại là tên người, tên phòng, cách quản lý, cái chật có lẽ nằm ở chỗ làm. Nếu là tên một loại việc, nó nằm ở phần việc hoặc ở nghề. Đây không phải phép chấm, chỉ là cách để chính câu chữ của bạn tự nói ra điều bạn chưa gọi tên.

Ở lại và chỉnh việc đang làm cũng là một lựa chọn

Nếu phần lớn là chán phần việc: thử xin thêm một mảng mới trong cùng bộ phận, kèm người mới, nhận một dự án liên phòng, hoặc đổi cách làm phần việc cũ cho đỡ lặp. Nhiều người thấy hứng trở lại chỉ sau một hai tháng có thứ để học.

Nếu phần lớn là chán chỗ làm: trước khi đổi công ty, thử một cuộc nói chuyện thẳng với quản lý về điều cụ thể đang vướng, hoặc xin chuyển nhóm. Nếu đã nói mà không đổi được gì, việc tìm chỗ khác trong cùng nghề thường ít rủi ro hơn đổi nghề.

Nếu có dấu hiệu chán nghề: chưa nên nghỉ, mà nên đặt một giả thuyết về hướng khác và thử nhỏ, như một dự án cuối tuần, một buổi trò chuyện với người trong nghề kia. Đổi nghề là quyết định lớn, nên nó xứng đáng được thử trước.

Nếu là cạn sức: việc đầu tiên là lấy lại sức, không phải ra quyết định nghề nghiệp. Mọi bảng tự đánh giá làm lúc kiệt sức đều nghiêng về phía bi quan.

Hiểu lầm thường gặp và cách hiểu lại

“Đã chán thì đổi càng sớm càng tốt.” Hiểu lại: đổi sớm đúng khi bạn biết mình chán cái gì. Đổi sai lớp thì sang chỗ mới vẫn mang theo cảm giác cũ, cộng thêm áp lực làm lại từ đầu.

“Mười năm một nghề mà chán thì là chọn sai từ đầu.” Hiểu lại: nghề đã cho bạn mười năm kỹ năng, quan hệ, sự vững vàng. Chán sau mười năm không xoá đi giá trị đó. Nhiều kỹ năng trong đó sẽ mang theo được nếu sau này bạn đổi hướng.

“Ai cũng thấy ổn, chỉ mình thấy chật.” Hiểu lại: người ta ít khi kể cảm giác này ở chỗ làm. Nhiều người cùng tuổi đang có câu hỏi tương tự, chỉ là không nói ra.

“Làm thêm một bài trắc nghiệm là biết nên đổi hay không.” Hiểu lại: trắc nghiệm có thể gợi vùng việc bạn thích, nhưng không nói được bạn đang chán chỗ làm hay chán nghề. Câu hỏi đó chỉ trả lời được bằng việc soi lại đời làm việc của mình.

Việc làm trong hai tuần tới

Không cần làm hết một lúc. Mỗi bước một vài buổi tối là đủ:

  1. Điền bảng tách lớp với năm điều làm mình mệt nhất. Để qua một đêm rồi đọc lại, sửa cột lớp nếu thấy chưa đúng.
  2. Với điều thuộc lớp phần việc, viết một đề xuất nhỏ để nói với quản lý trong tuần tới.
  3. Với điều thuộc lớp chỗ làm, viết một câu nói thẳng mà lịch sự về điều cụ thể đang vướng. Chọn một lúc yên để nói.
  4. Với điều có vẻ thuộc lớp nghề, hẹn một người làm nghề khác mà bạn tò mò uống cà phê, hỏi họ một ngày làm việc thật trông thế nào.
  5. Nếu thấy dấu hiệu cạn sức, ưu tiên ngủ và nhờ người nhà chia bớt việc trong hai tuần, rồi điền lại bảng.
  6. Sau hai tuần, so bảng mới với bảng cũ. Điều gì nhẹ đi khi chỉnh, điều gì vẫn nguyên, đó là thông tin cho bước sau.

Nếu sau một hai tháng bạn vẫn không tách được lớp, hoặc cảm giác chật đi kèm mất ngủ kéo dài, buồn bã liên tục, hãy nói chuyện với người tư vấn nghề nghiệp, và với bác sĩ nếu cần. Đó không phải chuyện yếu đuối, mà là cách đi nhanh hơn.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao biết mình chán việc hay chán nghề?

Tưởng tượng làm đúng nghề này ở một chỗ khác tốt hơn, với sếp dễ chịu hơn. Nếu thấy nhẹ người, cái bạn chán có lẽ là chỗ làm hoặc phần việc. Nếu vẫn không muốn, có thể là nghề. Kiểm thêm bằng cách theo dõi một tháng xem mình né những gì.

Ngoài 35 tuổi thấy chán việc có phải là khủng hoảng tuổi trung niên không?

Không nhất thiết. Cảm giác chật thường xuất hiện sau khoảng mười năm đi làm, khi việc không còn mới và trách nhiệm gia đình nặng. Đó là tín hiệu nên tự đánh giá lại, không phải căn bệnh hay dấu hiệu mình có vấn đề.

Có nên nghỉ việc ngay khi thấy chán?

Phần lớn trường hợp không nên nghỉ ngay. Nên tách xem mình chán lớp nào, thử chỉnh phần việc hoặc nói chuyện với quản lý, và thử nhỏ một hướng khác trong lúc vẫn còn thu nhập. Nghỉ trước khi biết mình chán gì dễ mang cảm giác cũ sang chỗ mới.

Đổi công ty nhưng vẫn làm nghề cũ có giúp được không?

Giúp được nếu cái làm bạn mệt chủ yếu là chỗ làm: cách quản lý, văn hoá, giờ giấc. Nếu cái làm bạn mệt là chính loại việc, đổi công ty chỉ giúp được vài tháng đầu khi mọi thứ còn mới.

Mệt vì con nhỏ, cha mẹ già thì có nên đánh giá lại nghề lúc này?

Nên chờ khi sức hồi lại phần nào. Khi cạn sức, mọi thứ đều có vẻ chật và mọi bảng tự đánh giá nghiêng về bi quan. Ưu tiên chia bớt việc nhà, ngủ đủ vài tuần rồi hãy ngồi điền bảng.

Chỉnh lại việc đang làm thì bắt đầu từ đâu?

Bắt đầu từ một đề xuất nhỏ và cụ thể: xin thêm một mảng mới, kèm một người mới, đổi cách làm một việc lặp lại, hoặc nhận một dự án liên phòng. Đề xuất nhỏ dễ được đồng ý và cho bạn biết nhanh việc chỉnh có làm mình đỡ chật không.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138