KhaNang.comKhả Năng
Người đi làm nên học thêm gì

Kiểm một khoá học trước khi đăng ký: mười câu hỏi xem nó có lấp đúng chỗ mình thiếu

Trước khi đăng ký một khoá học khi đã đi làm, đặt nó cạnh bảng khoảng trống năng lực và hỏi mười câu. Kèm dấu hiệu nên dè chừng và cách hỏi học viên cũ.

Small cafe corner at noon, two Vietnamese women near forty talk over iced tea, one listening and asking, phone with a blank screen on the table, side angle, bright light

Kiểm một khoá học trước khi đăng ký nghĩa là đặt nó cạnh bảng khoảng trống năng lực của bạn và hỏi: khoá này dạy đúng dòng nào mình thiếu, dạy bằng cách nào, và học xong mình có làm ra được thứ gì để chứng minh. Nếu khoá học không trả lời được ba câu đó, nó có thể vẫn hay, nhưng chưa phải khoá học dành cho bạn lúc này.

Việc làm được ngay: chọn khoá bạn đang để ý, in hoặc chép phần nội dung chương trình ra giấy, đặt cạnh bảng khoảng trống, rồi dùng mười câu hỏi bên dưới. Mất khoảng một buổi tối, và có thể giúp bạn tránh được vài tháng học sai chỗ.

Vì sao khó đánh giá một khoá học qua lời giới thiệu

Lời giới thiệu khoá học được viết để bán, và điều đó không có gì xấu. Nhưng nó thường nói nhiều về kết quả mơ hồ ("làm chủ kỹ năng", "tự tin đi làm") và ít nói về những thứ bạn cần biết: mỗi buổi thật ra làm gì, bao nhiêu phần là nghe giảng, bao nhiêu phần là tự làm, ai chữa bài.

Người đi làm còn có một bất lợi riêng: thường đăng ký vào lúc mệt hoặc chán việc, khi một lời hứa "đổi đời sau ba tháng" nghe rất hấp dẫn. Đó là lúc dễ quyết nhanh nhất và cũng dễ quyết sai nhất.

Vì vậy cách kiểm không phải là đọc kỹ quảng cáo hơn, mà là mang câu hỏi của chính mình tới. Bạn đã có bảng khoảng trống: biết mình thiếu gì, đang ở mức nào, cần bằng chứng gì. Khoá học tốt với bạn là khoá trả lời được những câu hỏi đó, không phải khoá có lời giới thiệu hay nhất.

Một điều nữa: người bán khoá học thường giỏi nói về điều bạn sẽ có, còn bạn thì cần biết điều mình phải bỏ ra — bao nhiêu buổi tối, bao nhiêu bài tập, bao nhiêu tuần liên tục. Hỏi thẳng về khối lượng tự làm ngoài giờ lớp, vì đó thường là phần làm người đi làm bỏ dở.

Cũng nên nhớ: không có khoá học nào lấp được khoảng trống thuộc loại "thiếu cơ hội làm". Nếu dòng bạn đang muốn lấp là loại đó, có lẽ chưa cần khoá học nào cả.

Mười câu hỏi, chia ba nhóm

Hỏi bên tổ chức khoá học, hỏi người dạy nếu được, và tự trả lời phần còn lại. Ghi câu trả lời bằng chữ, đừng chỉ đánh dấu có/không.

  1. Khớp với khoảng trống: Khoá này dạy những việc cụ thể nào? Việc nào trùng với dòng trong bảng khoảng trống của mình?
  2. Khoá dạy cho người ở mức nào — mới làm quen hay đã làm được? Mức của mình có hợp không, hay sẽ phải ngồi nghe lại thứ đã biết?
  3. Có phần nào mình không cần? Nếu phần không cần chiếm quá nửa, có khoá nào gọn hơn không?
  4. Cách dạy: Mỗi buổi bao nhiêu thời gian là tự làm, bao nhiêu là nghe? Có bài tập thật hay chỉ có câu hỏi trắc nghiệm?
  5. Ai chữa bài, chữa thế nào, sau bao lâu? Lớp bao nhiêu người trên một người dạy?
  6. Người dạy có đang làm nghề đó không, hay chỉ dạy?
  7. Nếu lỡ một buổi vì công việc hay con ốm, có cách nào học bù không?
  8. Sau khoá: Học xong mình có trong tay sản phẩm gì cụ thể để cho người khác xem?
  9. Có được hỏi lại người dạy sau khi kết thúc không, trong bao lâu?
  10. Mình sẽ dùng điều vừa học vào việc gì trong tháng đầu tiên sau khoá? (Câu này tự trả lời — nếu không có câu trả lời, nên dừng lại nghĩ thêm.)

Không có khoá nào trả lời đẹp cả mười câu. Mục đích không phải tìm khoá hoàn hảo, mà nhìn rõ đánh đổi trước khi bỏ ra thời gian và tiền.

Đối chiếu khoá học với bảng khoảng trống: một bảng, một dòng điền sẵn

Mỗi dòng trong bảng khoảng trống của bạn thành một dòng ở đây. Cột cuối là thứ khoá học không lấp — để bạn biết còn phải tìm ở đâu khác.

Dòng khoảng trống của mìnhKhoá có dạy không, ở phần nàoHọc bằng cách nàoSau khoá có sản phẩm gìCòn thiếu, phải tìm chỗ khác
Dùng bảng tính để theo dõi hồ sơ, ngày phépCó, ba buổi ở giữa khoáLàm trên tệp mẫu, có chữa bàiMột tệp theo dõi tự dựngChưa được làm với dữ liệu thật của một công ty
Soạn công văn, thư từ đúng thể thứcCó, hai buổiNghe giảng, ít bài tậpKhông rõCần tự tập thêm và nhờ người làm lâu xem lại
Tự tin nói chuyện với sếp sau năm năm ở nhàKhôngHọc trong việc thật, hoặc tập với một người quen đang đi làm

Nhìn cột cuối, bạn sẽ thấy khoá học thường chỉ lấp được một phần. Điều đó bình thường. Điều cần tránh là tưởng học xong khoá là đủ, rồi bỡ ngỡ khi phần còn thiếu lộ ra ở chỗ làm.

Dấu hiệu nên dè chừng

Những dấu hiệu dưới đây không có nghĩa khoá học là lừa đảo, nhưng là lý do để hỏi kỹ hơn trước khi đóng tiền:

  • Hứa việc làm sau khoá, hoặc hứa thu nhập cụ thể. Không ai đảm bảo được điều đó thay cho người tuyển.
  • Giục đăng ký gấp vì "chỉ còn hôm nay", "chỉ còn hai suất". Khoá tốt hiếm khi cần bạn quyết trong vài giờ.
  • Không cho xem trước một buổi học, một bài tập, hay một sản phẩm của học viên cũ.
  • Không trả lời được ai chữa bài và chữa thế nào.
  • Nói nhiều về tấm giấy cuối khoá, ít nói về việc học viên làm được gì.
  • Lời giới thiệu dùng nhiều chữ to tát mà không có ví dụ cụ thể về một buổi học.

Nếu thấy hai ba dấu hiệu cùng lúc, hãy dừng lại một tuần. Một tuần không làm bạn mất cơ hội nào đáng kể, nhưng cho bạn thời gian hỏi thêm người khác.

Cũng đừng đi quá xa theo hướng ngược lại: nghi ngờ mọi khoá học đến mức không học gì. Mục đích của việc kiểm là chọn được, không phải để có lý do trì hoãn thêm một năm.

Hỏi học viên cũ: những câu cho ra câu trả lời thật

Đừng hỏi "khoá có hay không". Câu đó gần như luôn được trả lời "cũng được", vì người ta ngại chê thứ mình đã bỏ tiền ra học.

Hỏi "học xong, bạn làm được việc gì mà trước đó chưa làm được?" Câu trả lời cụ thể là dấu hiệu tốt. Câu trả lời mơ hồ ("hiểu thêm nhiều thứ") đáng để hỏi tiếp.

Hỏi "phần nào bạn thấy phí thời gian?" Ai cũng có câu trả lời cho câu này, và nó cho bạn biết khoá yếu ở đâu.

Hỏi "nếu học lại, bạn có chọn khoá này không, hay học cách khác?" Người đã học xong thường biết rõ hơn ai hết có cách nào rẻ hơn hoặc trúng hơn.

Hỏi "bạn có còn dùng điều đã học sau sáu tháng không?" Câu này lọc ra những khoá học xong là quên vì không có chỗ dùng. Nếu nhiều học viên cũ trả lời là không, hãy xem kỹ khoá đó có phần thực hành trên việc thật không.

Hỏi người có hoàn cảnh giống mình. Một người vừa đi làm vừa nuôi con nói về lịch học khác hẳn một sinh viên mới ra trường. Xin bên tổ chức giới thiệu đúng kiểu học viên đó.

Những việc không cần làm trước khi đăng ký

Không cần so mười khoá. So hai ba khoá theo mười câu hỏi là đủ. So nhiều hơn thường chỉ làm bạn mệt và quyết bằng cảm tính vào phút cuối, đúng thứ mình muốn tránh.

Không cần chọn khoá dài nhất hay đắt nhất cho chắc. Dài và đắt không đồng nghĩa với trúng chỗ thiếu. Khoá ngắn mà đúng dòng khoảng trống, có chữa bài, thường đáng hơn khoá dài dạy rộng.

Không cần đợi khoá hoàn hảo. Không có khoá nào lấp hết bảng khoảng trống. Chọn khoá lấp được dòng quan trọng nhất, phần còn lại tìm cách khác.

Không cần học xong mới bắt đầu dùng. Ngay từ tuần đầu, tìm một chỗ trong công việc thật để thử điều vừa học. Đợi học xong mới dùng là để quên mất một nửa.

Không cần giấu chuyện đi học. Nói với sếp hoặc đồng nghiệp tin cậy rằng mình đang học gì có khi mở ra cơ hội dùng ngay, và có người hỏi han giúp bạn giữ nhịp.

Tình huống: chị Lan, 38 tuổi, nghỉ năm năm chăm con muốn đi làm lại

Chị Lan từng làm hành chính – nhân sự sáu năm trước khi nghỉ chăm hai con. Giờ con đã đi học cả ngày, chị muốn quay lại văn phòng. Chị thấy một khoá "hành chính văn phòng tổng hợp" ba tháng, ba tối mỗi tuần, quảng cáo "sẵn sàng đi làm ngay".

Trước khi đăng ký, chị lập bảng khoảng trống. Nghiệp vụ nhân sự cơ bản chị vẫn nhớ khá, chỉ cần cập nhật quy định mới. Phần hụt là dùng các công cụ văn phòng mới mà nơi làm cũ chưa có, và sự tự tin khi quay lại môi trường công sở.

Chị đối chiếu và thấy khoá ba tháng dạy lại gần hết những gì chị đã biết; phần công cụ mới chỉ chiếm vài buổi. Chị hỏi một học viên cũ có hoàn cảnh giống mình, được trả lời: "phần đầu chán vì biết rồi, phần công cụ thì hay nhưng ngắn quá".

Giả thuyết của chị: khoảng trống chính là công cụ và nhịp làm việc, không phải nghiệp vụ. Chị chọn một lớp ngắn về công cụ văn phòng sáu buổi, tự đọc phần quy định mới, và nhận làm tình nguyện phần giấy tờ cho hội phụ huynh ở trường con hai tháng để quen lại nhịp làm việc có hạn chót. Khoá ba tháng, chị để đó, nếu sau này thấy thiếu nền thì quay lại.

Câu hỏi thường gặp

Khoá học miễn phí có đáng học không?

Có những khoá miễn phí rất tốt và có những khoá miễn phí chỉ để bán khoá sau. Cách kiểm giống nhau: đặt cạnh bảng khoảng trống và hỏi mười câu. Riêng với khoá miễn phí, chi phí thật là thời gian của bạn, nên vẫn cần hỏi học xong làm được gì.

Có nên học thử một buổi trước khi đăng ký cả khoá không?

Nên, nếu bên tổ chức cho. Một buổi học thử cho bạn biết cách dạy, nhịp lớp, và mình có theo được sau một ngày làm việc không. Nếu không được học thử, xin xem một bài tập hoặc một sản phẩm của học viên cũ để thay.

Khoá học có giấy chứng nhận có tốt hơn khoá không có không?

Tuỳ nghề và tuỳ người tuyển ở nghề đó. Với nhiều vị trí, người tuyển xem bạn làm được gì hơn là giấy. Với một số nghề có yêu cầu chính thức, giấy là bắt buộc. Hãy hỏi người đang làm nghề trước khi coi giấy là lý do chọn khoá.

Làm sao biết người dạy có thật sự giỏi nghề không?

Hỏi họ đang làm hoặc từng làm việc đó ở đâu, bao lâu, làm những loại việc gì. Người dạy có kinh nghiệm thật thường kể được tình huống cụ thể. Nếu được, nghe họ nói trong một buổi học thử hoặc một buổi chia sẻ miễn phí trước khi đăng ký.

Đã đăng ký rồi mới thấy khoá không hợp thì làm gì?

Đầu tiên xem lại phần nào còn dùng được và tập trung vào đó, bỏ qua phần không cần nếu được phép. Hỏi bên tổ chức về chính sách chuyển khoá hoặc bảo lưu. Ghi lại bài học cho lần sau: điều gì lẽ ra đã phải hỏi trước khi đăng ký.

Có nên nhờ người tư vấn nghề nghiệp chọn khoá học không?

Có thể có ích nếu người đó không bán khoá học nào. Họ giúp bạn làm rõ khoảng trống và đặt câu hỏi đúng. Còn việc chọn cụ thể vẫn nên tự làm, vì chỉ bạn biết rõ lịch, sức và hoàn cảnh gia đình của mình.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138