KhaNang.comKhả Năng
Kỹ năng chuyển đổi mang sang nghề mới

Kiểm kê kỹ năng từ đầu việc hằng ngày: bảng bốn cột làm trong một buổi tối

Cách kiểm kê kỹ năng bằng chính các đầu việc hằng ngày: bảng việc đã làm, kỹ năng bên dưới, nghề khác gọi là gì, bằng chứng. Có ví dụ điền sẵn để chép theo.

A Vietnamese woman in her early thirties sorting blank sticky notes into columns on a kitchen wall in the evening, seen from behind, warm lamp light and soft blue shadows

Cách kiểm kê kỹ năng nhanh và đáng tin nhất là đi từ đầu việc mình làm thật hằng ngày, không đi từ một danh sách kỹ năng có sẵn trên mạng. Bạn dựng một bảng bốn cột: việc đã làm → kỹ năng nằm bên dưới → nghề khác gọi kỹ năng đó là gì → bằng chứng. Một buổi tối hai tiếng là đủ điền mười dòng đầu tiên, và mười dòng đó đã nói về bạn nhiều hơn một bài trắc nghiệm.

Đi từ đầu việc có hai cái lợi. Thứ nhất, bạn khỏi chọn những từ nghe hay nhưng không làm chứng được. Thứ hai, mỗi dòng đã có sẵn chỗ để đối chiếu: nếu không điền được cột bằng chứng, dòng đó là điều mình mong có hơn là điều mình đã làm. Phần dưới là cách làm từng bước, một ví dụ điền sẵn của một chị làm hành chính và những chỗ người ta hay làm sai.

Chuẩn bị nguyên liệu trước khi kẻ bảng

Đừng ngồi xuống và cố nhớ ra kỹ năng. Hãy gom dấu vết công việc trước, trí nhớ sẽ tự trôi theo.

  1. Mở lịch làm việc, sổ tay hay nhóm trò chuyện công việc của ba tháng gần nhất, ghi ra mọi đầu việc lặp lại từ hai lần trở lên.
  2. Thêm các việc không ai giao nhưng mình vẫn làm: sửa máy in cho cả phòng, soạn hộ tin nhắn chúc mừng, giữ quỹ chung.
  3. Thêm ba việc "lớn" trong vài năm gần đây: một lần chuyển văn phòng, một sự kiện, một đợt kiểm tra, một lần thay quy trình.
  4. Gạch những việc mình chỉ đứng xem. Giữ lại những việc mình trực tiếp làm hoặc chịu trách nhiệm.
  5. Đánh dấu những việc mình làm xong mà thấy còn sức, và những việc làm xong thấy cạn. Hai dấu này sẽ dùng ở bước sau.

Thường bạn sẽ có từ hai mươi đến bốn mươi đầu việc. Đừng sợ danh sách dài: bước tiếp theo sẽ gộp lại. Một mẹo nhỏ là làm việc này vào buổi tối không quá mệt, vì khi đang chán việc người ta hay viết mọi thứ thành "việc vặt", bỏ sót những việc thật ra rất khó.

Bảng bốn cột và ví dụ điền sẵn

Dưới đây là năm dòng của chị Ngân, 33 tuổi, nhân viên hành chính một công ty xây dựng tám năm. Cột cuối luôn phải là thứ người khác nhìn thấy được, không phải cảm nhận của mình.

Việc đã làmKỹ năng nằm bên dướiNghề khác gọi là gìBằng chứng
Đặt vé, phòng, lịch đi công trường cho 12 kỹ sư mỗi thángCân đối lịch nhiều người, xử lý thay đổi phút chótĐiều phối, lập lịchBảng lịch tháng do mình giữ; trưởng phòng biết
Soạn và nhắc ký hợp đồng thuê nhà công vụĐọc kỹ điều khoản, theo dõi hạn, nhắc đúng ngườiQuản lý hồ sơ, theo dõi hợp đồngSổ theo dõi 40 hợp đồng, chưa trễ hạn lần nào
Tổ chức tiệc cuối năm 150 ngườiLên kế hoạch, giữ ngân sách, làm việc với nhà cung cấpTổ chức sự kiện, mua hàngBản kế hoạch và bảng chi; ban giám đốc duyệt
Hướng dẫn nhân viên mới làm thủ tục ngày đầuGiải thích quy trình, soạn tài liệu ngắnHội nhập nhân viên, đào tạo nội bộTờ hướng dẫn một trang mình soạn, phòng nhân sự đang dùng
Nghe điện thoại và tiếp khách ở quầyTiếp nhận yêu cầu, chuyển đúng ngườiLễ tân, chăm sóc kháchChưa có bằng chứng rõ; cần hỏi lại đồng nghiệp

Để ý dòng cuối: chị Ngân không có bằng chứng, nên dòng đó được ghi là "cần hỏi lại" thay vì gạch đi hay tự tô đẹp lên. Cột "nghề khác gọi là gì" không có nghĩa là chị nên làm những nghề đó; nó chỉ giúp chị biết người ở nơi khác sẽ hiểu kỹ năng ấy bằng chữ gì.

Từ ba mươi dòng xuống còn bảy kỹ năng

Sau khi điền, bạn sẽ thấy nhiều dòng có cùng một kỹ năng bên dưới. Ở bảng của chị Ngân, "cân đối lịch nhiều người" xuất hiện trong việc đặt vé, tổ chức họp và lo tiệc. Gộp những dòng trùng lại, mỗi kỹ năng chỉ giữ một hai bằng chứng rõ nhất. Thường ba mươi dòng sẽ co lại thành sáu đến mười kỹ năng.

Tiếp theo, đặt bên cạnh mỗi kỹ năng dấu "còn sức" hay "cạn" bạn đã đánh từ đầu. Đây là chỗ nhiều người bất ngờ: kỹ năng mình làm tốt nhất chưa chắc là kỹ năng mình muốn dùng nhiều nhất. Chị Ngân làm hợp đồng rất kỹ nhưng mỗi lần xong là mệt rã, trong khi lo tiệc cuối năm thì vất vả mà vẫn thấy vui. Thông tin này không có trong bất kỳ bảng kỹ năng nào trên mạng.

Cuối cùng, chọn ra khoảng bảy kỹ năng vừa có bằng chứng vừa có dấu "còn sức". Đó là phần lõi bạn mang theo khi nghĩ tới bước tiếp, dù bước tiếp là đổi nghề hay chỉ là xin nhận thêm một mảng việc ở chỗ cũ.

Năm chỗ hay làm sai khi kiểm kê

Chép danh sách kỹ năng có sẵn rồi tích vào. Danh sách in sẵn làm bạn tích hết những từ nghe quen như "giao tiếp", "làm việc nhóm", mà không có ví dụ nào đi kèm. Đi từ đầu việc thì mỗi kỹ năng sinh ra đã có ví dụ.

Viết kỹ năng bằng tính từ. "Chu đáo", "nhanh nhẹn" là nhận xét về con người, người ở nghề mới không biết dùng vào đâu. Đổi thành hành vi: "nhắc lịch trước hai ngày cho mười hai người và không ai lỡ chuyến nào".

Bỏ qua việc không có trong bản mô tả công việc. Sửa máy in, làm cầu nối khi hai phòng giận nhau, soạn quy định nội bộ… thường là chỗ lộ ra kỹ năng bạn có mà chưa ai trả lương cho nó.

Tự dìm vì "ai làm cũng được". Việc mình làm quen tay tới mức thấy dễ thường là việc người khác thấy khó. Nếu đồng nghiệp hay nhờ bạn làm hộ một việc, việc đó đáng một dòng trong bảng.

Tự nâng vì đang muốn đổi việc gấp. Khi đang rất muốn rời chỗ cũ, người ta dễ viết "quản lý dự án" cho một lần phụ giúp tổ chức. Cột bằng chứng là cái phanh: không có bằng chứng thì ghi đúng mức đã làm.

Nhờ người khác nhìn lại bảng của mình

Bảng tự làm luôn có điểm mù. Gửi bảng đã gộp cho hai ba người từng làm cùng, kèm vài câu hỏi ngắn như dưới đây. Đừng hỏi "mình có giỏi không", câu đó chỉ nhận về lời khen.

  • Trong bảy kỹ năng này, cái nào anh chị thấy mình dùng nhiều nhất khi làm với anh chị?
  • Có việc nào mình làm mà anh chị thấy đáng kể nhưng không có trong bảng?
  • Có dòng nào anh chị thấy mình đang viết hơi quá so với thực tế?
  • Nếu cần nhờ một việc khó, anh chị sẽ nhờ mình việc gì?

Chị Ngân gửi cho trưởng phòng và một chị kế toán. Cả hai đều nhắc một việc chị quên: chị là người soạn lại bộ quy định đi công tác, giảm hẳn số lần bị trả hồ sơ. Chị thêm một dòng mới với kỹ năng "viết quy trình cho người khác làm theo được". Nhận xét trái chiều cũng có ích: nếu hai người nói hai kiểu, ghi cả hai và tìm thêm ví dụ thay vì chọn cái mình thích nghe.

Đọc bảng đã gộp: ba dạng thường gặp

Kỹ năng lõi dồn về một loại động tác. Ví dụ bảy kỹ năng đều xoay quanh sắp xếp, theo dõi, nhắc hạn. Đây là bảng dễ đọc nhất: bạn biết mình mạnh ở loại việc nào và có thể đem đi hỏi những nghề lấy loại việc đó làm trọng tâm. Câu hỏi cần thử tiếp là mình có muốn làm loại việc này ở quy mô lớn hơn không, hay chỉ quen tay.

Kỹ năng rải đều nhiều loại. Một chút số liệu, một chút làm với người, một chút tay nghề. Nhiều người đọc kiểu bảng này thành "mình chẳng giỏi gì", thật ra nó thường gặp ở người làm việc tổng hợp lâu năm. Chỗ cần nhìn là cột "còn sức hay cạn": nó cho biết nên dồn về phía nào, thay vì cố tìm một kỹ năng nổi trội không có thật.

Kỹ năng mạnh nhất lại nằm ở dấu "cạn". Đây là kiểu khó chịu nhất và cũng đáng chú ý nhất. Mình làm giỏi một việc vì đã làm lâu, nhưng mỗi lần làm là kiệt. Đổi nghề để thoát việc đó là một hướng, nhưng trước đó nên thử bớt việc ấy ngay chỗ cũ, ví dụ xin chia bớt cho người khác, xem năng lượng có trở lại không. Nhiều khi vấn đề nằm ở khối lượng chứ không nằm ở nghề.

Bảng này dùng vào đâu tiếp theo

Bảng bốn cột không phải bản cuối cùng, nó là tấm bản đồ để bạn hỏi tiếp. Nếu đang nghĩ tới một hướng mới, đem bảy kỹ năng lõi đi hỏi một người làm nghề đó: kỹ năng nào ở nghề họ là việc chính, kỹ năng nào chỉ là việc phụ, và có thứ quan trọng nào bảng của bạn không có. Phần còn thiếu đó là đầu vào cho kế hoạch học thêm, không phải lý do để bỏ cuộc.

Nếu chưa nghĩ tới hướng nào, bảng vẫn dùng được ngay ở chỗ làm. Chị Ngân đem dòng "tổ chức tiệc 150 người" và "soạn quy trình" đi nói với trưởng phòng, xin phụ trách luôn các sự kiện nội bộ trong năm tới. Đó là một bước thử nhỏ, không rủi ro, để biết mình có thật sự thích loại việc này khi nó thành trách nhiệm thường xuyên chứ không phải chuyện một năm một lần.

Giữ bảng trong một tệp riêng và mở lại sau ba tháng. Lần mở lại, thêm bằng chứng mới, đánh dấu lại còn sức hay cạn. Nhiều người thấy chính sự thay đổi giữa hai lần mới là thông tin đáng giá nhất.

Câu hỏi thường gặp

Kiểm kê kỹ năng nên bắt đầu từ đâu nếu chưa từng làm?

Bắt đầu từ lịch làm việc và tin nhắn công việc ba tháng gần nhất. Ghi ra mọi đầu việc lặp lại, thêm những việc không ai giao nhưng mình vẫn làm, rồi với mỗi việc hỏi bên dưới nó là động tác gì. Đi từ việc thật dễ hơn nhiều so với ngồi nghĩ ra tên kỹ năng.

Một bảng kiểm kê kỹ năng nên có bao nhiêu kỹ năng?

Lúc đầu có thể ba mươi dòng, nhưng sau khi gộp những dòng trùng thường còn sáu đến mười kỹ năng. Giữ khoảng bảy kỹ năng vừa có bằng chứng rõ vừa là thứ mình muốn dùng nhiều. Danh sách quá dài làm người khác khó hình dung về mình.

Không có bằng chứng giấy tờ thì ghi gì vào cột bằng chứng?

Bằng chứng không cần là giấy tờ. Đó có thể là một sản phẩm mình làm ra, một quy trình đang được dùng, một con số trước và sau, hay tên một người đã chứng kiến. Nếu thật sự chưa có gì, ghi "cần hỏi lại" thay vì bỏ trống hay tô đẹp.

Có nên nhờ sếp xem bảng kiểm kê kỹ năng của mình không?

Nên nếu quan hệ đủ tin cậy, vì sếp thấy được những việc mình làm mà mình đã quen tới mức quên. Nếu chưa muốn sếp biết mình đang nghĩ tới hướng khác, nhờ đồng nghiệp cũ hoặc người từng làm cùng ở dự án trước cũng được.

Bảng kiểm kê kỹ năng khác gì bản tự đánh giá cuối năm ở công ty?

Bản tự đánh giá cuối năm viết cho công ty, theo tiêu chí của công ty. Bảng kiểm kê là viết cho chính mình, để hiểu mình mang theo được gì, việc nào làm mình còn sức, việc nào làm mình cạn. Hai thứ có thể dùng chung bằng chứng nhưng mục đích khác hẳn.

Bao lâu nên làm lại bảng kiểm kê kỹ năng một lần?

Mở lại sau ba tháng, nhất là khi vừa nhận việc mới hay vừa thử một hướng mới. Thêm bằng chứng mới, xem lại dấu còn sức hay cạn ở từng kỹ năng. Sự thay đổi giữa hai lần thường cho biết nhiều hơn chính bảng đầu tiên.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138