KhaNang.comKhả Năng
Kỹ năng chuyển đổi mang sang nghề mới

Kế toán muốn đổi hướng: kiểm kê những kỹ năng nằm ngoài sổ sách

Người làm kế toán có nhiều kỹ năng hơn phần hạch toán: giải thích số cho người không chuyên, bắt lỗi, giữ hạn chót. Cách kiểm kê và thử trước khi rời nghề số.

A Vietnamese woman in her mid thirties sketching shapes with colored pencils on blank paper at a shared co-working table, side view, bright soft daylight, blue and amber accents

Người làm kế toán vài năm thường mang theo nhiều thứ hơn phần hạch toán: đọc và kiểm số liệu nhanh, phát hiện chỗ lệch, làm việc chắc chắn trước hạn chót, hiểu quy định và áp nó vào tình huống thật, giải thích con số cho người không chuyên, giữ kín thông tin nhạy cảm. Phần quy định thuế và chuẩn mực gắn với nghề, còn phần lớn kỹ năng kia mang sang được những việc khác, kể cả việc không làm với số.

Việc làm được ngay: lấy lịch một tháng khoá sổ gần nhất, tách các việc làm với số ra khỏi các việc làm với người. Nhiều kế toán bất ngờ khi thấy phần làm với người chiếm nhiều hơn mình nghĩ, và cũng nhiều người nhận ra phần mình thấy nặng thật ra là phần đó. Phần dưới có bảng hồ sơ kỹ năng của nghề kế toán, tình huống của một chị kế toán tám năm và các bước thử không bỏ việc.

Kế toán không chỉ là nhập chứng từ

Nhìn từ ngoài, kế toán giống một việc ngồi một chỗ với con số. Nhìn từ trong, một tháng của người kế toán tổng hợp có rất nhiều việc khác: đòi chứng từ từ các phòng, giải thích vì sao một khoản không được tính vào chi phí, làm việc với ngân hàng, với cơ quan thuế, với kiểm toán, báo cáo cho giám đốc theo cách giám đốc đọc được, kèm nhân viên mới nhập liệu.

Những việc đó dạy cho kế toán một thứ ít nghề có: làm việc với người khác trong tư thế phải nói "không" mà vẫn giữ quan hệ. Mỗi lần trả lại một bộ hồ sơ thiếu, mỗi lần giải thích vì sao chưa thể thanh toán, là một lần dùng kỹ năng thuyết phục và giữ nguyên tắc cùng lúc.

Vì vậy, khi kiểm kê kỹ năng, đừng chỉ liệt kê phần mềm đã dùng hay loại báo cáo đã làm. Những thứ đó là kỹ năng cứng, có giá trị trong nghề nhưng ra khỏi nghề thì ít dùng. Phần mang đi được nằm ở cách bạn làm việc với số và với người.

Một cách kiểm nhanh: nhớ lại tuần khoá sổ gần nhất và chia thời gian ra ba phần, làm với số, làm với giấy tờ và quy định, làm với người. Không ít kế toán ở doanh nghiệp nhỏ ngạc nhiên vì phần làm với người lớn hơn mình tưởng. Nếu phần đó là phần bạn thấy nặng nhất, hướng thử sẽ khác hẳn so với khi phần đó là phần bạn thấy nhẹ nhõm nhất.

Ba kỹ năng kế toán hay tự bỏ quên

Nhìn ra chỗ bất thường trước khi người khác thấy. Một khoản chi lặp hai lần, một hoá đơn sai ngày, một con số tăng bất thường so với tháng trước. Kế toán làm việc này hằng ngày tới mức coi là phản xạ, nhưng ở nhiều việc khác như kiểm soát chất lượng, mua hàng, vận hành, đây là kỹ năng được tìm kiếm.

Giải thích một điều khó nghe bằng lời bình thường. Giải thích cho giám đốc vì sao lãi trên sổ mà tiền trong tài khoản không có, giải thích cho nhân viên vì sao hoá đơn của họ không được thanh toán. Đây là kỹ năng biến kiến thức chuyên môn thành câu người ngoài nghe hiểu, và nó đi theo bạn sang mọi việc phải làm với người.

Giữ kín và giữ nguyên tắc. Kế toán biết lương của mọi người, biết chỗ yếu của công ty, và thường bị nhờ "linh động". Giữ được những điều đó nhiều năm là một kỹ năng về sự tin cậy. Nó khó ghi thành bằng chứng, nhưng người từng làm cùng bạn sẽ xác nhận được.

Hồ sơ kỹ năng của nghề kế toán

Bảng dưới gom những việc phổ biến của kế toán ở doanh nghiệp nhỏ và vừa. Cột cuối cho biết kỹ năng đó mang theo nguyên vẹn hay chỉ một phần khi ra khỏi nghề số.

Việc thường làmKỹ năng bên dướiNơi khác gọi làMang theo được
Đối chiếu công nợ, sổ ngân hàngSo hai nguồn, tìm chỗ lệch, truy nguyên nhânKiểm soát, đối soát, kiểm tra chất lượng dữ liệuGần như nguyên vẹn
Khoá sổ đúng hạn mỗi thángLàm việc chắc chắn dưới hạn chót, sắp thứ tự ưu tiênQuản lý tiến độ, vận hànhNguyên vẹn
Giải thích báo cáo cho giám đốcBiến số liệu thành câu chuyện người không chuyên hiểuPhân tích, trình bày, tư vấnNguyên vẹn, thường bị đánh giá thấp
Áp quy định thuế vào tình huống thậtĐọc quy định, suy ra trường hợp cụ thểTuân thủ, pháp chế, kiểm soát nội bộCách đọc thì mang theo, nội dung quy định thì không
Đòi chứng từ, trả hồ sơ thiếuNói "chưa được" mà giữ quan hệThương lượng, chăm sóc khách nội bộNguyên vẹn
Hạch toán theo chuẩn mựcKiến thức chuyên môn kế toánKỹ năng cứng của nghềChỉ dùng ở việc liên quan tài chính

Ví dụ điền thêm một dòng của riêng mình: "Giải thích báo cáo cho giám đốc — mỗi tháng một buổi, tự làm bảng tóm tắt một trang, giám đốc đã đề nghị dùng mẫu đó cho cả các chi nhánh." Dòng này có việc, có kỹ năng, có bằng chứng và có người xác nhận.

Chị Thu, tám năm kế toán: từ bảng kỹ năng tới một giả thuyết

Chị Thu, 34 tuổi, làm kế toán tổng hợp tám năm. Chị làm một bài trắc nghiệm sở thích nghề và kết quả nổi lên nhóm "nghệ thuật", cách rất xa nghề đang làm. Câu hỏi của chị: "Vậy tám năm qua mình đi sai đường à?".

Chị không bỏ kết quả đó đi, cũng không tin nó như lời phán. Chị dựng bảng kỹ năng và đánh dấu. Dấu "còn sức" rơi vào việc làm bảng tóm tắt cho giám đốc, tự thiết kế lại mẫu báo cáo cho dễ nhìn, và chọn màu, sắp bố cục cho bộ tài liệu giới thiệu công ty năm ngoái. Dấu "cạn" rơi vào việc đòi chứng từ và khoá sổ cuối quý.

Ghép lại, chị thấy kết quả trắc nghiệm không nói chị sai nghề, mà gợi một phần mình đang dùng rất ít: thích làm cho thông tin dễ nhìn, dễ hiểu. Giả thuyết của chị: "Nếu được làm nhiều hơn phần trình bày số liệu và thiết kế tài liệu, mình sẽ thấy hứng hơn." Một hướng đáng thử là những việc làm báo cáo trực quan hay trình bày dữ liệu, nơi kỹ năng số của chị vẫn được dùng. Chị chưa biết hướng đó có hợp không. Chị chỉ biết bước tiếp theo nên là thử, không phải nghỉ việc.

Tự hỏi trước khi rời nghề số

Đi qua từng câu, ghi "có", "chưa" hoặc "thỉnh thoảng" và một dòng ghi chú. Không cộng lại, không có mốc đạt. Mục đích là tách cái mình muốn rời ra khỏi cái mình vẫn muốn giữ.

  • Mình mệt vì chính việc làm với số, hay vì hạn chót và áp lực cuối kỳ?
  • Có phần nào của công việc hiện tại mình vẫn làm mà quên giờ?
  • Đồng nghiệp hay nhờ mình việc gì ngoài hạch toán?
  • Mình đã thử làm việc gì gần với hướng mới chưa, dù chỉ một lần?
  • Nếu được đổi sang một vị trí khác trong công ty mà vẫn dùng số, mình có muốn không?
  • Những người trong nhà có biết mình đang nghĩ tới chuyện đổi hướng không?

Ví dụ ghi chú của chị Thu: "Mệt vì hạn chót — có. Quên giờ khi làm bảng tóm tắt — có. Đã thử việc gần hướng mới — chưa." Dòng cuối cùng, chưa thử, là dòng quan trọng nhất: nó cho biết việc tiếp theo không phải là quyết định mà là thử.

Ba cách thử khi vẫn đang làm kế toán

Kế toán có lịch theo chu kỳ tháng và quý, nên khoảng giữa tháng thường đủ thời gian cho một lần thử nhỏ.

  1. Nhận làm thêm một phần trình bày trong công ty, ví dụ bộ báo cáo tóm tắt cho buổi họp quý, và ghi lại mình thấy thế nào khi làm phần đó nhiều giờ liền.
  2. Hẹn nói chuyện với hai người đang làm ở hướng mình tò mò, hỏi một ngày của họ có bao nhiêu phần làm với số, bao nhiêu phần làm với người, bao nhiêu phần sáng tạo.
  3. Làm một dự án nhỏ ngoài giờ trong bốn tuần, ví dụ thiết kế lại bộ báo cáo cho một người quen có cửa hàng nhỏ, rồi xin họ nhận xét thật.

Sau ba lần thử, đặt lại câu hỏi: mình thích phần trình bày tới mức muốn nó chiếm phần lớn công việc, hay chỉ thích nó như một phần đổi gió? Cả hai câu trả lời đều hợp lý. Câu trả lời thứ hai có thể dẫn tới một việc nhỏ hơn đổi nghề: xin chuyển sang mảng kế toán quản trị, nơi phần phân tích và trình bày chiếm nhiều hơn.

Phần phải bù nếu quyết định đi tiếp

Nếu sau các lần thử bạn quyết định đi tiếp, bảng hồ sơ kỹ năng sẽ cho thấy rõ phần còn thiếu. Với chị Thu, đó có thể là cách dùng công cụ thiết kế, nguyên tắc trình bày dữ liệu, và một bộ sản phẩm mẫu để người khác nhìn thấy. Phần đọc số, kiểm lỗi, giải thích cho người không chuyên thì chị đã có sẵn, không cần học lại.

Điều hay gặp là người đổi hướng học lại cả những thứ mình đã giỏi, vì nghĩ phải có bằng mới được tính. Hãy học đúng phần thiếu, bằng khoá kỹ năng ngắn hoặc học từ người làm nghề, và đo tiến bộ bằng sản phẩm làm ra chứ không bằng số buổi đã ngồi học.

Nếu bạn thấy rối khi phải chọn học gì, hoặc kết quả trắc nghiệm và bảng kỹ năng nói hai điều trái nhau, ngồi với một người làm tư vấn nghề nghiệp một hai buổi sẽ giúp bạn sắp xếp lại. Mang theo bảng và ghi chép thử của mình, buổi nói chuyện sẽ cụ thể hơn rất nhiều.

Câu hỏi thường gặp

Người làm kế toán có những kỹ năng chuyển đổi nào?

Thường gặp là đối chiếu và tìm chỗ lệch trong số liệu, làm việc chắc chắn trước hạn chót, đọc quy định và áp vào tình huống cụ thể, giải thích số cho người không chuyên, nói "chưa được" mà vẫn giữ quan hệ, giữ kín thông tin nhạy cảm.

Kế toán chán số liệu thì nên làm gì trước khi nghỉ việc?

Trước hết tách xem mình chán chính việc làm với số hay chán hạn chót, áp lực cuối kỳ và việc đòi chứng từ. Sau đó thử nhận một phần việc khác trong công ty hoặc làm một dự án nhỏ ngoài giờ vài tuần. Thử xong mới quyết định, không nghỉ trước.

Kỹ năng nào của kế toán hay bị chính người làm kế toán bỏ quên?

Thường là ba thứ: bắt được chỗ bất thường trong số liệu trước người khác, nói cho người ngoài nghề hiểu một chuyện tiền bạc khó nghe, và giữ kín thông tin nhạy cảm suốt nhiều năm. Vì làm hằng ngày nên dễ coi là phản xạ, trong khi nhiều việc khác rất cần những điều này.

Kỹ năng nào của kế toán khó mang sang nghề khác nhất?

Phần kiến thức chuyên môn như chuẩn mực kế toán, quy định thuế và cách dùng phần mềm kế toán gắn chặt với nghề. Ra khỏi lĩnh vực tài chính, những thứ đó ít được dùng. Cách đọc quy định và làm việc cẩn thận thì mang theo được.

Kế toán có cần học lại từ đầu nếu đổi sang hướng khác không?

Thường là không. Bạn đã có sẵn kỹ năng xử lý số liệu, kiểm lỗi và giải thích cho người khác. Lập bảng kỹ năng để thấy phần còn thiếu ở hướng mới, rồi học đúng phần đó bằng khoá ngắn hoặc học từ người trong nghề, thay vì học lại cả một văn bằng.

Có cách nào đổi hướng mà vẫn ở lại nghề kế toán không?

Có. Nhiều người chuyển từ kế toán tổng hợp sang mảng kế toán quản trị, phân tích chi phí, hay kiểm soát nội bộ, nơi phần phân tích và làm việc với người nhiều hơn phần nhập liệu. Đổi vai trong nghề là một bước thử ít rủi ro hơn đổi hẳn nghề.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138