KhaNang.comKhả Năng
Tự đánh giá năng lực theo nhóm việc

Năng lực quản lý người: tự đánh giá qua những người mình đã kèm, giao việc và góp ý

Năng lực quản lý người nằm ở việc người khác làm được gì nhờ mình. Sáu mảng, bốn mức hành vi, ví dụ một trưởng ca và cách biết mình muốn quản lý hay muốn dạy.

A Vietnamese man in his early forties guiding two new workers through a machine setup in a factory training room, wide side angle, bright daylight, blue workwear

Năng lực quản lý người tự đánh giá đúng nhất qua chính những người bạn đã quản, đã kèm: họ làm được gì nhờ bạn, họ có làm tiếp khi bạn vắng không, và có ai muốn tiếp tục làm việc dưới tay bạn không. Liệt kê ba đến năm người như vậy, chia năng lực quản lý thành sáu mảng, đặt mỗi mảng vào bốn mức mô tả hành vi, ghi bằng chứng và người xác nhận. Không có điểm, không có danh hiệu "quản lý giỏi".

Bài này dành cho người đang là trưởng ca, tổ trưởng, trưởng nhóm, và cả người chưa có chức danh nhưng thường được giao kèm người mới. Nó viết từ phía người tự nhìn mình, không phải mẫu đánh giá của công ty. Bạn sẽ có các câu hỏi tự soi, bảng ví dụ của một trưởng ca, cách phân biệt muốn quản lý với muốn dạy người, và một bước thử nhỏ.

Quản lý người gồm sáu mảng, hỏi từng mảng một

Giao việc có rõ không? Người nhận việc có biết cần làm gì, xong khi nào, thế nào là đạt, mà không phải chạy lại hỏi? Đếm thử một tuần xem bao nhiêu lần người ta phải hỏi lại sau khi bạn giao việc.

Kèm người mới có lên không? Người bạn kèm sau ba tháng tự làm được những gì? Bằng chứng không phải bạn đã dạy bao nhiêu buổi, mà họ làm được gì khi không có bạn đứng cạnh.

Góp ý điều khó nói có được không? Bạn có nói thẳng được với một người làm chưa tốt, mà sau đó họ sửa và vẫn làm việc bình thường với bạn? Hay bạn hay làm hộ để khỏi phải nói?

Giữ nhịp nhóm có đều không? Khi việc dồn, nhóm vẫn chạy hay rối? Khi bạn nghỉ một ngày, nhóm có tự làm tiếp không? Nhóm chỉ chạy khi bạn có mặt là dấu hiệu bạn đang giỏi làm, chưa chắc giỏi quản.

Xử lý va chạm có êm không? Hai người trong nhóm cãi nhau thì bạn làm gì: đứng về một phía, lờ đi, hay ngồi với cả hai và chốt cách làm? Kể lại được một lần cụ thể là có bằng chứng.

Đứng ra cho nhóm có đủ không? Bạn có đề xuất cho nhóm với cấp trên, xin thêm người, che chắn khi nhóm bị trách oan? Mảng này người trong nhóm thấy rõ hơn bạn.

Bốn mức cho sáu mảng

Chọn ô gần với mình nhất theo việc đã xảy ra trong một năm gần đây. Bốn mức chỉ mô tả hành vi, không phải điểm, không dùng để so với người quản lý khác.

MảngMới làm quenLàm được khi có người hướng dẫnTự làm tốtHướng dẫn được người khác
Giao việcGiao miệng, người nhận hay hỏi lạiGiao theo mẫu cấp trên đưaGiao rõ việc, hạn, thế nào là đạtKèm trưởng nhóm mới cách giao việc
Kèm người mớiĐể người mới tự xem rồi làmKèm theo tài liệu có sẵnNgười được kèm tự làm được sau một thời gianDựng cách kèm cho cả bộ phận
Góp ý điều khó nóiNé, hoặc làm hộNói khi có cấp trên cùng ngồiTự nói, người kia sửa và vẫn hợp tácGiúp người khác chuẩn bị buổi góp ý
Giữ nhịp nhómNhóm chỉ chạy khi mình có mặtNhóm chạy khi có kế hoạch cấp trên lậpNhóm tự chạy cả khi mình vắngGiúp nhóm khác lập nếp làm việc
Xử lý va chạmLờ đi hoặc đứng về một phíaBáo cấp trên xử lýTự ngồi với các bên, chốt cách làmHướng dẫn người khác hoà giải
Đứng ra cho nhómÍt khi đề xuấtĐề xuất khi được hỏiChủ động xin nguồn lực, che chắn khi cầnKèm người khác cách đề xuất với cấp trên

Nhiều người làm quản lý lâu năm thấy mình đứng rất khác nhau giữa các mảng — điều đó bình thường. Điều đáng để ý là mảng nào mình làm tốt mà thấy hứng, mảng nào làm tốt mà thấy hút sức. Ghi thêm một chữ bên cạnh mỗi dòng: hứng, bình thường, hay mệt.

Tình huống đi trọn: trưởng ca muốn chuyển sang đào tạo

Anh Quân, 41 tuổi, trưởng ca ở một nhà máy chế biến tám năm, quản hai mươi công nhân. Anh mệt vì ca đêm và áp lực sản lượng, đang nghĩ tới việc chuyển sang đào tạo công nhân mới. Anh tự hỏi: "Mình giỏi quản lý, hay thật ra mình chỉ thích dạy người?" Anh không liệt kê mảng mà liệt kê người:

Người đã kèm, đã quảnHọ làm được gì nhờ mìnhKhi mình vắng thì saoMảng thể hiệnAi xác nhận được
Một công nhân mới, giờ là tổ phóTừ đứng máy sang tự chỉnh máy và kèm người khácThay anh điều ca đượcKèm người mớiQuản đốc, chính tổ phó
Hai công nhân hay đi trễ, cãi nhauSau một buổi ngồi chung, đổi vị trí, hết va chạmVẫn ổnXử lý va chạmTổ phó
Cả ca đêm trong đợt hàng gấpĐạt sản lượng ba tuần liềnKhông rõ, anh không nghỉ buổi nàoGiữ nhịp nhómQuản đốc
Một chị lớn tuổi làm chậmAnh làm bù phần của chị hai tháng thay vì nóiPhần việc bị dồnGóp ý điều khó nóiChưa ai, anh tự nhận

Bảng, cộng với chữ hứng hay mệt anh ghi cạnh từng dòng, cho anh Quân thấy rõ: phần anh làm tốt và thấy hứng là kèm người mới và xử lý va chạm; phần anh làm được nhưng mệt là giữ sản lượng; phần anh né là góp ý điều khó nói. Giả thuyết của anh: "Nếu mình phụ trách đào tạo cho đợt công nhân mới tiếp theo, mình sẽ thấy hứng hơn đứng ca, nhưng sẽ vấp ở chỗ phải đánh giá thẳng người học chưa đạt." Bước thử: xin quản đốc cho anh lo trọn đợt kèm sáu công nhân mới tháng tới, có soạn bài, có buổi nhận xét từng người. Anh vẫn đứng ca, và cũng để ngỏ khả năng ở lại nhưng xin bớt ca đêm.

Những chỗ hay tự đánh giá lệch

Lẫn quyền với năng lực. Được nghe lời vì có chức danh khác với được tin vì cách mình làm. Hỏi mình: nếu ngày mai không còn chức danh này, những ai vẫn tìm mình để hỏi việc?

Coi làm giỏi là quản giỏi. Nhiều trưởng nhóm được đề bạt vì làm việc chuyên môn giỏi nhất, rồi tiếp tục làm hộ cả nhóm. Nhóm chỉ chạy khi mình có mặt là dấu hiệu cần xem lại mảng giữ nhịp và giao việc.

Không tính kinh nghiệm không có chức danh. Kèm người mới, lo một đợt việc gấp, hoà giải hai đồng nghiệp — dù không ai bổ nhiệm — vẫn là bằng chứng quản lý người. Ghi vào.

Chỉ hỏi cấp trên. Cấp trên thấy kết quả, người trong nhóm thấy cách bạn làm. Bằng chứng cho các mảng góp ý, đứng ra cho nhóm nằm ở người dưới quyền, không ở sếp.

Bảng này đo được gì và không đo được gì

Bảng sáu mảng đo cách bạn đã quản người trong hoàn cảnh cụ thể của mình: một loại nhóm, một kiểu cấp trên, một nhịp việc. Đó là bằng chứng chắc, vì nó dựa trên người thật và việc thật.

Nhưng có ba điều nó không nói được. Thứ nhất, bạn sẽ ra sao với một loại nhóm khác: quản hai mươi công nhân cùng ca khác với quản năm nhân viên văn phòng làm từ xa, hay một nhóm học viên chỉ gặp bốn buổi. Thứ hai, bạn có chịu được nhịp mới không: đào tạo nghe có vẻ nhẹ hơn đứng ca, nhưng có những tuần phải đứng giảng tám tiếng và trả lời cùng một câu hỏi hai mươi lần. Thứ ba, bảng không đo được điều bạn coi trọng: có người thích quản lý vì được quyết, có người chịu quản lý chỉ vì lương, và hai người đó điền bảng có thể giống hệt nhau.

Ba khoảng trống này không lấp bằng cách điền bảng kỹ hơn hay làm thêm một bài trắc nghiệm. Chúng chỉ lộ ra khi bạn thử một việc nhỏ với đúng loại người và đúng nhịp của hướng mới. Vì vậy, dưới bảng, viết thêm một dòng: "Điều mình chưa biết về cách mình làm với người là…" — dòng đó chính là danh sách việc cần thử.

Muốn quản lý hay muốn dạy, và bước tiếp theo

Câu hỏi của anh Quân rất hay gặp: người quản lý lâu năm thường không rõ mình thích phần quản hay phần giúp người lớn lên. Hai việc giống nhau ở chỗ làm với người, nhưng khác ở nhịp và trách nhiệm. Quản lý gánh kết quả của cả nhóm, phải quyết nhanh, phải nói điều khó nói thường xuyên. Đào tạo, kèm cặp gánh việc người học làm được gì, nhịp chậm hơn, cần kiên nhẫn và chia nhỏ. Bảng sáu mảng có cột hứng, mệt sẽ cho bạn manh mối đầu tiên.

Những việc không cần làm: không cần làm một bài trắc nghiệm phong cách lãnh đạo để biết mình là "kiểu" quản lý nào; không cần học một khoá quản trị dài trước khi biết mình muốn ở lại quản lý hay không; và không cần xin thôi chức để "thử làm nhân viên lại" — thử được ngay bằng cách nhận một phần việc nghiêng về một phía trong một tháng.

Bước trong tuần này: chọn mảng bạn đang né nhiều nhất và làm một lần có chủ ý. Nếu là góp ý điều khó nói, chuẩn bị ba câu, nói với người cần nói, ghi lại phản ứng của họ và cảm giác của mình. Sau ba tháng, nếu muốn, cho mỗi mảng một con số từ 1 đến 5 chỉ để so với chính bảng hôm nay — đó là ghi chú tiến bộ, không phải điểm. Nếu vẫn phân vân giữa ở lại quản lý, chuyển sang đào tạo hay quay về chuyên môn, hãy ngồi với người tư vấn nghề nghiệp hoặc một người đang làm đào tạo nội bộ, mang theo bảng của mình.

Câu hỏi thường gặp

Chưa từng làm quản lý thì có tự đánh giá năng lực quản lý người được không?

Được, nếu bạn đã từng kèm người mới, lo một đợt việc có nhiều người, hay hoà giải đồng nghiệp. Ghi rõ người đó làm được gì nhờ bạn và ai đã thấy. Kinh nghiệm không có chức danh vẫn là bằng chứng thật cho các mảng giao việc, kèm người và xử lý va chạm.

Làm sao biết mình quản lý tốt hay chỉ nhờ có chức danh?

Hỏi mình: nếu không còn chức danh, ai vẫn tìm mình để hỏi việc? Nhìn thêm những người đã kèm: họ làm được gì khi bạn vắng. Bằng chứng nằm ở việc người khác tiến lên và nhóm vẫn chạy, không ở việc mọi người nghe lời.

Thích kèm người mới nhưng ngại góp ý điều khó nói thì sao?

Đó là hai mảng riêng và rất nhiều người như vậy. Nếu hướng bạn muốn thử là đào tạo, góp ý thẳng với người học chưa đạt vẫn là phần cần có. Tập bằng một lần góp ý có chuẩn bị, ghi lại kết quả, rồi làm lại vài lần để thấy mình tiến tới đâu.

Người trong nhóm nhận xét khác với sếp thì tin ai?

Cả hai đều đúng một phần. Sếp thấy kết quả của nhóm, người trong nhóm thấy cách bạn giao việc, góp ý và đứng ra cho họ. Ghi cả hai cách nhìn vào bảng theo từng mảng, và tìm thêm một lần cụ thể để kiểm lại chỗ hai bên nói khác nhau.

Quản lý lâu năm muốn quay về làm chuyên môn có phải là đi lùi?

Không. Có người làm quản lý tốt nhưng thấy hút sức, trong khi phần chuyên môn mới là chỗ họ thấy hứng. Điền bảng sáu mảng kèm cột hứng hay mệt, rồi thử nhận lại một phần việc chuyên môn trong một tháng để biết mình thật sự muốn gì.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138